خدیجه باقرآبادی به مناسبت هفته سلامت روان (۱۸ تا ۲۴ مهر) در گفت و گو با ایسنا، با ارائه تعریفی از سلامت روان و با بیان اینکه سلامت روان صرفا به معنای نداشتن بیماری و اختلال روان نیست، اظهار کرد: فردی که از سلامت روان برخوردار است، باید بتواند با مشکلات زندگی سازگار شود، هیجانات خود را مدیریت کند، روابط سالم و معناداری با اطرافیان داشته باشد و در زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی عملکرد مناسبی از خود نشان دهد.
وی با اشاره به اینکه در سال‌های اخیر تا حدودی روند افزایش اختلالات روان در جامعه مشاهده شده، افزود: به دلیل نگرانی از انگ اجتماعی و عوامل دیگر، افراد چندان در پیمایش‌های مربوط به رصد سلامت روان مشارکت نمی‌کنند و همین مسئله ارزیابی دقیق وضعیت جامعه را دشوار می‌کند. با این حال بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، به‌ویژه بررسی اخیر سازمان بهزیستی، میزان اختلالات روان افزایش داشته است.
این روانشناس با بیان اینکه بخشی از افزایش آمار ممکن است ناشی از ارتقای آگاهی مردم و دسترسی بیشتر آنان به منابع تشخیصی و درمانی باشد، تصریح کرد: بخشی دیگر نیز می‌تواند نشان‌دهنده افزایش واقعی اختلالات روان در جامعه باشد.
باقرآبادی شرایط اقتصادی را یکی از عوامل مؤثر بر سلامت روان دانست و گفت: وقتی فرد به‌طور مداوم احساس ناامنی می‌کند، نمی‌تواند نیازهای زندگی خود را تامین کند و یا دغدغه‌های مالی و شغلی دارد، روان او در معرض فرسودگی قرار می‌گیرد. از سوی دیگر، افزایش مشکلات اقتصادی می‌تواند به بیشتر شدن مشکلات زناشویی منجر شود که این مسائل نیز در بروز اختلالات روان نقش دارند.
وی احساس ناامنی ناشی از جنگ اخیر را از دیگر عوامل موثر بر افزایش اختلالات روان برشمرد.
این کارشناس ارشد مشاوره درباره وضعیت شیوع اختلالات روان در جامعه نیز عنوان کرد: طبق بررسی‌های صورت گرفته، اضطراب، افسردگی و وسواس از جمله اختلالات روان شایع هستند.
باقرآبادی در ادامه با اشاره به شیوع بیشتر اختلالات روان در میان زنان، اظهار کرد: البته بالا بودن آمار این اختلالات در زنان لزوما به معنای بیشتر بودن تعداد موارد ابتلا نیست، چراکه ممکن است زنان بیشتر به درمانگر مراجعه کنند، در حالیکه برخی مردان به دلیل نگرانی از احساس ضعف یا ترس از انگ اجتماعی، کمتر برای دریافت خدمات تخصصی اقدام می‌کنند.
کودکان، نوجوانان و سالمندان نیز در معرض آسیب‌های روان هستند
باقرآبادی در ادامه با تاکید بر اینکه اختلالات روان محدود به بزرگسالان نیست، گفت: این مشکلات در کودکان نیز بروز می‌کند و ممکن است با نشانه‌هایی مانند شب‌ادراری و ناخن‌جویدن خود را نشان دهد.
وی سالمندان را نیز از گروه‌های آسیب‌پذیر در برابر مشکلات روان دانست و افزود: آسیب‌پذیری این گروه به‌ویژه هنگام بروز شرایط غیرعادی مانند جنگ افزایش می‌یابد.
این روانشناس، نوجوانان را از دیگر گروه‌های در معرض خطر برشمرد و اظهار کرد: دوره نوجوانی به‌خودی‌خود دوره‌ای همراه با فشارهای مختلف است و به همین دلیل باید به وضعیت روانی این گروه توجه ویژه‌ای داشت.
هر تغییر خلقی به معنای اختلال روان نیست
وی با اشاره به ضرورت تشخیص صحیح اختلالات روان، گفت: هر تغییر خلقی یا بی‌خوابی به معنای ابتلا به اختلال روان نیست. اگر این علائم کوتاه‌مدت و گذرا باشند، نمی‌توان صرفا بر اساس آن‌ها وجود اختلال را تشخیص داد، بلکه شدت و مدت تداوم علائم و تأثیر آن‌ها بر زندگی فردی، خانوادگی، اجتماعی و عملکرد روزانه فرد باید مورد توجه قرار گیرد. در مواردی که فرد اختلال روان دارد شدت و ماندگاری علائم زیاد است و می‌تواند عملکرد فرد را دچار اختلال کند.
باقرآبادی ادامه داد: گاهی بروز برخی مشکلات جسمی که فرد پیش از این تجربه نکرده نیز می‌تواند منشاء روانی داشته باشد، بنابراین باید به ابعاد مختلف وضعیت سلامت فرد توجه کرد.
وی در عین حال نسبت به نادیده گرفتن علائم پایدار هشدار داد و افزود: اگر علائم و مشکلات روانی ادامه‌دار شدند، نباید با این تصور که خودبه‌خود برطرف می‌شوند رسیدگی به آن‌ها را به تاخیر انداخت یا آن‌ها را صرفا مشکلاتی گذرا دانست.
به گفته این کارشناس ارشد مشاوره، تاخیر در رسیدگی به مشکلات روان می‌تواند روند درمان را دشوارتر و پرهزینه‌تر کند. ممکن است برخی مشکلات در مراحل اولیه با چند تکنیک ساده اصلاح شوند، اما در صورت بی‌توجهی به مشکلات جدی‌تری تبدیل شوند.
چطور از اختلالات روان پیشگیری کنیم؟
باقرآبادی همچنین درباره راهکارهای پیشگیری از اختلالات روان نیز گفت: پیشگیری از این مشکلات به اقداماتی در سه سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی نیاز دارد.
وی با تاکید بر ضرورت آموزش مهارت‌های روانی از دوران کودکی، حتی در مهدکودک‌ها، اظهار کرد: آموزش مهارت نه گفتن، کنترل هیجانات و بیان احساسات باید از سنین پایین آغاز شود تا کودکان بتوانند در مراحل بعدی زندگی با مشکلات مواجهه بهتری داشته باشند.
این کارشناس ارشد مشاوره، آگاه‌سازی خانواده‌ها را نیز ضروری دانست و افزود: خانواده‌ها باید درباره هیجانات و احساسات یکدیگر، به‌ویژه فرزندانشان آگاهی بیشتری داشته باشند و دلایل بروز رفتارها و واکنش‌های مختلف را شناسایی کنند.
وی درباره اقدامات مورد نیاز در سطح اجتماعی نیز گفت: آموزش برای کاهش خشونت و تعارضات، ترویج شیوه‌های گفت‌وگوی سالم و آگاه‌سازی جامعه درباره اینکه مراجعه به درمانگر نشانه ضعف نیست، باید جدی گرفته شود.
باقرآبادی با تاکید بر نقش نظام سلامت در پیشگیری و درمان اختلالات روان، اظهار کرد: نظام سلامت باید در حوزه سلامت روان و حمایت از درمان این مشکلات جدی‌تر وارد عمل شود، چراکه هزینه‌های درمان روان برای بسیاری از افراد قابل پرداخت نیست و این خدمات تا حدودی به خدماتی لوکس تبدیل شده است.
وی در ادامه پوشش بیمه‌ای خدمات سلامت روان و توسعه مراکز دولتی ارائه‌دهنده این خدمات را از اقدامات ضروری دانست و افزود: در حال حاضر مراکزی برای ارائه خدمات سلامت روان وجود دارد، اما لازم است تعداد و دسترسی به این مراکز افزایش یابد تا افراد بیشتری بتوانند از خدمات تخصصی و درمانی بهره‌مند شوند.
انتهای پیام
