علی منتظری، رئیس جهاد دانشگاهی، چهارشنبه ۲۹ مهر، در آیین رونمایی از برنامه ملی نماد معاونت پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی در مجتمع دکتر شریعتی جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به اهمیت پیوند دانشجویان مستعد با حوزه نوآوری، اظهار کرد: نوآوری و پیوند دانشجویان مستعد با این حوزه، موضوعی کلیدی و حیاتی است و در کشور ما نیز اهمیت زیادی دارد.
وی افزود: ما در پارک‌ها و مراکز رشد اقداماتی انجام می‌دهیم که نوعی سرمایه‌گذاری برای جوانان و دانشجویانی است که به تحقیق و پژوهش علاقه‌مند هستند. این ظرفیت‌ها در دانشگاه‌ها نیز وجود دارد و پژوهشگران و گروه‌های پژوهشی می‌توانند در این مسیر نقش‌آفرینی کنند.
منتظری ادامه داد: دوستانی که مدیر گروه‌های پژوهشی هستند، نقش مهمی در پیشبرد این کار دارند؛ به این معنا که اگر مدیران گروه‌ها یا رؤسای پژوهشکده‌ها و پژوهشگاه‌ها همکاری نکنند، کار جلو نخواهد رفت. بنابراین، باید سازوکار را به‌گونه‌ای طراحی و پیگیری کنیم که مدیران محترم گروه‌های پژوهشی و همچنین پژوهشگران پژوهشگاه‌ها همکاری داشته باشند.
نوآوری مأموریت‌گرا؛ مسیری برای شناسایی و توانمندسازی نخبگان و فناوران کشور
در ادامه شادی بلوریان -دبیر شورای پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی- با تشریح پروژه استقرار الگوی نوآوری مأموریت‌گرا گفت: این طرح با هدف شناسایی و پرورش نخبگان، فناوران و استعدادهای مستعد در سراسر کشور طراحی شده است تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه جهاد دانشگاهی، زمینه نقش‌آفرینی این افراد در حل مسائل واقعی کشور، تأمین نیروی انسانی مورد نیاز صنعت و شکل‌گیری کسب‌وکارهای نوآورانه فراهم شود.
وی با اشاره به ضرورت توجه به زیست‌بوم نوآوری افزود: در زیست‌بوم نوآوری با فعالان و بازیگران متعددی مواجه هستیم و یکی از نکات مهم در حکمرانی این زیست‌بوم، چگونگی توزیع منافع، همراهی و ایجاد پیوند میان اعضا و بازیگران آن است. این موضوع از مسائل کلیدی در مدیریت و راهبری زیست‌بوم نوآوری به شمار می‌رود.
بلوریان اضافه کرد: همه ما آگاه هستیم که کشور در شرایط فعلی، با وجود برخورداری از ظرفیت‌های علمی، ساختاری و منابع انسانی، همچنان با شکاف میان این ظرفیت‌ها و مسائل واقعی کشور مواجه است. یکی از رویکردهایی که می‌تواند به مدیریت این وضعیت کمک کند، نوآوری مأموریت‌گراست؛ رویکردی که در سال ۲۰۱۸ میلادی نیز مطرح شده و هدف آن سوق دادن سیاست‌گذاری نوآوری به سمتی است که ظرفیت‌های مختلف را برای پاسخ‌گویی به مسائل و چالش‌های کشور به کار بگیرد.
وی ادامه داد: در شرایط فعلی، کشور با بحران‌ها و مسائل متعددی مواجه است و برای دستیابی به پاسخ‌ها و راهکارهای مؤثر در برابر این مشکلات، باید زمینه مشارکت و همکاری میان بخش‌های مختلف فراهم شود. همچنین با توجه به محدودیت منابع در حوزه‌های گوناگون، لازم است ظرفیت‌های موجود به شکلی هماهنگ و هدفمند به کار گرفته شوند.
توانمندسازی استعدادها و فراهم کردن زمینه نقش‌آفرینی نخبگان
دبیر شورای پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با بیان اینکه در این مسیر دو موضوع ظرفیت‌ها و استعدادهای موجود و توانمندسازی افراد برای نقش‌آفرینی در زیست‌بوم نوآوری اهمیت دارد، گفت: در کنار شناسایی استعدادها، باید برای توانمندسازی افرادی که قرار است در این زیست‌بوم نقش‌آفرینی کنند نیز برنامه‌ریزی شود.
بلوریان با اشاره به تأکید همیشگی رئیس جهاد دانشگاهی، بر اهمیت تربیت نیروی انسانی توانمند اظهار کرد: ایشان همواره توجه ویژه‌ای به دانشجویان داشته‌اند و تأکید می‌کنند که مهم‌ترین فناوری جهاد دانشگاهی، تربیت نیروی انسانی توانمند است. اگر بتوانیم بستر مناسبی برای فعالیت و پیشرفت جوانان فراهم کنیم، طبیعتاً زمینه مهاجرت آنان نیز کاهش می‌یابد و امکان استفاده از توانمندی‌هایشان در داخل کشور بیشتر می‌شود. بر همین اساس، تصمیم گرفتیم در زیست‌بوم پژوهش و فناوری، جریانی ایجاد کنیم که به شناسایی و جذب فناوران و استعدادهای مستعد کمک کند و زمینه حضور و فعالیت آنان را در جهاد دانشگاهی فراهم آورد.
وی ادامه داد: این طرح می‌تواند در زمینه جذب نخبگان و فناوران و بهره‌گیری از ظرفیت‌های آنان، نقش کلیدی ایفا کند. با مساعدت و همراهی دکتر نصرتی، رئیس دفتر تخصصی کشاورزی، مقرر شد با توجه به بسترهای متنوع توسعه فناوری و نوآوری که در جهاد دانشگاهی خراسان رضوی وجود دارد، این طرح را دنبال کنیم.
فراخوان جذب ایده و فناوری و ایجاد فرصت برای استعدادهای مستعد
دبیر شورای پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با تشریح روند اجرای طرح تصریح کرد: در این الگو، مأموریت‌ها با توجه به اسناد بالادستی انتخاب می‌شوند و سپس فراخوان‌هایی برای جذب ایده و فناوری برگزار خواهد شد. دکتر منتظری همواره تأکید دارند که باید به فناوران و نوآوران اختیار عمل بدهیم و آنان را محدود نکنیم؛ ازاین‌رو، تلاش می‌کنیم بستری فراهم کنیم که افراد بتوانند توانمندی‌های خود را به مرحله اجرا و عمل برسانند.
بلوریان افزود: در این الگو، صرفاً به دنبال جذب افرادی نیستیم که از ابتدا ایده مشخصی داشته باشند؛ بلکه افرادی نیز که ممکن است هنوز ایده‌ای در اختیار نداشته باشند، اما از استعداد و توانمندی لازم برخوردارند، می‌توانند مخاطب این برنامه باشند. هدف آن است که برای این افراد نیز زمینه حضور، یادگیری، پرورش ایده‌های نوآورانه و عملیاتی کردن آن‌ها در جهاد دانشگاهی فراهم شود.
وی با اشاره به مراحل پیش‌بینی‌شده برای اجرای این طرح اظهار کرد: در این مسیر، رویدادهایی برگزار می‌شود و دوره‌های توانمندسازی برای نخبگان در نظر گرفته شده است. در ادامه، افرادی که از این فرایند انتخاب می‌شوند، با توجه به ظرفیت و تعداد محدود برگزیدگان، دوره‌های تخصصی پیشرفته را در دانشگاه سپری خواهند کرد. یکی از خروجی‌های این مرحله، تأمین نیروی انسانی مورد نیاز صنعت است. همچنین برای برخی از این نخبگان، حمایت‌های پژوهشی در نظر گرفته می‌شود تا بتوانند مسیر ورود به کسب‌وکار را طی کنند و زمینه شکل‌گیری فعالیت‌های کارآفرینانه فراهم شود.
دبیر شورای پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی در تشریح گروه‌های مخاطب این برنامه اظهار کرد: صاحبان ایده، دانشجویان مقاطع مختلف تحصیلی به‌ویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی، دانش‌آموختگان، اعضای هیئت علمی و فناوران از مخاطبان این طرح هستند و تلاش می‌کنیم ظرفیت‌ها و توانمندی‌های موجود در جهاد دانشگاهی را در طراحی و اجرای برنامه به کار بگیریم. همچنین با توجه به تأکیدهای صورت‌گرفته بر استفاده از توانمندی‌ها و زیرساخت‌های موجود در جهاد دانشگاهی، اجرای این برنامه با همراهی چهار حوزه تخصصی ادامه خواهد یافت تا بتوان از ظرفیت‌های این مجموعه به‌صورت هماهنگ استفاده کرد.
امنیت و تاب‌آوری صنعت غذایی و توسعه فناوری‌های نوین زیست‌پزشکی؛ دو مأموریت نخست
بلوریان با اشاره به مأموریت‌های انتخاب‌شده در آغاز اجرای طرح گفت: در مرحله نخست، دو مأموریت را انتخاب کرده‌ایم. مأموریت اول، ارتقای امنیت و تاب‌آوری صنعت غذایی کشور است که موضوعاتی از جمله فراوری و سلامت غذا را در بر می‌گیرد. مأموریت دوم، توسعه فناوری‌ها و فرآورده‌های نوین زیست‌پزشکی با هدف ارتقای سلامت، پیشگیری و تشخیص بیماری‌هاست. در این حوزه، موضوعاتی مانند سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی از ظرفیت‌های مهمی هستند که می‌توانند در توسعه فناوری و پیشبرد اهداف این مأموریت نقش‌آفرینی کنند.
وی درباره حمایت‌های پیش‌بینی‌شده برای برگزیدگان این طرح خاطرنشان کرد: حمایت‌های مورد نظر، ابعاد مالی و اعتباری و همچنین پشتیبانی‌های تخصصی و اجرایی را شامل می‌شود. از جمله این حمایت‌ها می‌توان به اعطای گرنت پژوهشی، استفاده از خدمات آزمایشگاهی، فراهم کردن زمینه نمونه‌سازی در بسترهای موجود جهاد دانشگاهی خراسان رضوی، ارائه خدمات منتورینگ و ایجاد فرصت‌های شبکه‌سازی اشاره کرد. این حمایت‌ها با هدف کمک به پیشبرد ایده‌ها، توسعه فناوری‌ها و فراهم کردن زمینه تبدیل ایده‌های نوآورانه به دستاوردهای عملی در نظر گرفته شده‌اند. همچنین شبکه‌سازی میان افراد و بخش‌های مختلف می‌تواند به شکل‌گیری ارتباطات مؤثرتر و استفاده بهتر از ظرفیت‌های موجود کمک کند.
دبیر شورای پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی با ابراز امیدواری نسبت به نتایج همکاری بخش‌های مختلف جهاد دانشگاهی گفت: امیدوارم «سیمرغ جهاد دانشگاهی» که در نتیجه همکاری و هماهنگی اعضای مختلف این مجموعه شکل می‌گیرد، بتواند به تحقق اهداف این طرح کمک کند. در حال حاضر در ابتدای مسیر اجرای پروژه هستیم و از پیشنهادها و دیدگاه‌های ارزشمند استادان و مسئولان برای بهبود و پیشبرد آن استقبال می‌کنیم.
هدف رویکرد جدید علمی، تولید قدرت و حل مسائل کشور است
سپس مهدی فیضی -رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی- با بیان اینکه وظیفه بنیاد ملی نخبگان شناسایی، توانمندسازی و نگهداشت نخبگان است، اظهار کرد: طرح مطرح‌شده با رویکرد و مأموریت معاونت علمی. ریاست جمهوری هم‌جهت است و از سال گذشته، مسئولیت برنامه‌های علمی استان در چارچوب رویکرد جدید معاونت علمی بر عهده ما قرار گرفته است.
وی افزود: تفاوت مهم رویکرد جدید با گذشته این است که هدف صرفاً تولید نوآوری و فناوری نیست، بلکه در شرایطی که در دوران جنگ قرار داریم، هدف تولید قدرت است. این رویکرد، مأموریت‌محور و قدرت‌بنیان است؛ به این معنا که صرفاً به تولید دانش‌بنیان یا ایجاد فناوری بسنده نمی‌شود، بلکه باید محصولی تولید شود که قابلیت عرضه در بازار داشته باشد و ماندگار بماند.
رئیس بنیاد ملی نخبگان خراسان رضوی با اشاره به تفاوت کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه بیان کرد: کشور توسعه‌یافته کشوری نیست که مسئله نداشته باشد، بلکه کشوری است که توانایی حل مسئله را دارد؛ در مقابل، کشور در حال توسعه کشوری است که ظرفیت حل مسئله را از دست داده است. به‌ویژه در شرایط جنگ اخیر، رویکردهای معاونت علمی ریاست جمهوری به سمت حمایت از حل مسئله حرکت کرده‌اند. هر استان باید مأموریت‌ها و ظرفیت‌های خود را شناسایی کند و برنامه‌ها و پروژه‌هایش را متناسب با مأموریت‌ها، ظرفیت‌ها و توانمندی‌های بومی تعریف کند.
فیضی با اشاره به هم‌سویی رویداد نماد با این رویکرد گفت: این رویداد با همکاری معاونت علمی، بنیاد ملی نخبگان و جهاد دانشگاهی می‌تواند در مسیر شناسایی و توانمندسازی افراد مستعد و هدایت آن‌ها به سمت حل مسائل بومی، منطقه‌ای، استانی و ملی گام بردارد. بنیاد ملی نخبگان در حد توان و بضاعت خود از این مسیر، هم از نظر معنوی و هم از نظر مادی، حمایت خواهد کرد تا با همکاری یکدیگر بتوان مسائل حوزه‌های مشخص‌شده را پیش برد.
انتهای پیام
