محمدتقی قاسمی در گفت‌وگو با ایسنا با تشریح ابعاد جنگ رمضان گفت: این جنگ یکی از مهم‌ترین رویارویی‌های نظامی و راهبردی در تاریخ معاصر جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود، حملات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد و منطقه غرب آسیا را وارد مرحله‌ای تازه از تقابل نظامی کرد.
وی خاطرنشان کرد: هدف‌های اعلام‌شده طرف آمریکایی و اسرائیلی، تضعیف توان دفاعی و موشکی ایران، آسیب‌زدن به زیرساخت‌های راهبردی و ایجاد تغییرات اساسی در ساختار سیاسی کشور بود. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران با اتخاذ راهبرد دفاع و پاسخ متقابل، تلاش کرد ضمن حفظ استقلال و تمامیت ارضی، هزینه‌های نظامی و سیاسی تجاوز را افزایش دهد.
قاسمی تصریح کرد: در ارزیابی این جنگ باید میان پیروزی نظامی، پیروزی سیاسی و پیروزی راهبردی تفاوت قائل شد. پیروزی راهبردی الزاماً به معنای نابودی توان نظامی دشمن نیست؛ بلکه گاهی به معنای جلوگیری از تحقق اهداف اصلی او و حفظ قدرت تصمیم‌گیری مستقل کشور است.
وی در خصوص ناکامی دشمن در تحقق اهداف راهبردی گفت: یکی از مهم‌ترین معیارهای ارزیابی نتیجه هر جنگ، مقایسه اهداف اولیه طرف‌های درگیر با دستاوردهای نهایی آن‌هاست. آمریکا و رژیم صهیونیستی با حملات گسترده به مراکز نظامی، زیرساخت‌های دفاعی و تأسیسات راهبردی ایران در پی ایجاد تغییرات اساسی در موازنه قدرت بودند، اما با وجود خسارات سنگین واردشده، ساختار سیاسی کشور فرو نپاشید و ایران همچنان توانست به مقابله و اعمال فشار متقابل ادامه دهد.
این فرمانده دوران دفاع مقدس بیان کرد: این موضوع از منظر تحلیل راهبردی اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان می‌دهد برتری تسلیحاتی به‌تنهایی تضمین‌کننده تحقق تمام اهداف سیاسی و نظامی نیست.
وی در خصوص تثبیت قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران یادآوری کرد: یکی از دستاوردهای مهم این رویارویی، نمایش توانایی ایران برای پاسخ‌گویی به حملات نظامی و تحمیل هزینه به طرف مقابل بود؛ توان موشکی، پهپادی، ظرفیت‌های دفاعی و موقعیت جغرافیایی ایران از جمله مؤلفه‌هایی بودند که در معادلات جنگ نقش داشتند. پیام راهبردی این موضوع آن است که هرگونه اقدام نظامی علیه ایران می‌تواند پیامدهایی فراتر از میدان نبرد و هزینه‌هایی در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی ایجاد کند.
قاسمی در خصوص تبدیل میدان نظامی به عرصه دیپلماسی تصریح کرد: یکی از نکات مهم جنگ رمضان، پیوند میان قدرت نظامی و قدرت دیپلماتیک بود. در جریان درگیری‌ها، موضوع آتش‌بس و مذاکرات میان ایران و آمریکا مطرح شد و در ۱۷ ژوئن ۲۰۲۶ نیز تفاهم‌نامه‌ای میان دو کشور برای توقف درگیری‌ها و آغاز مذاکرات درباره مسائل اختلافی امضا شد. این تحول نشان داد که تحولات میدان نبرد می‌تواند بر محاسبات سیاسی و مذاکرات بین‌المللی تأثیر بگذارد.
وی افزود: البته این تفاهم‌نامه به معنای حل‌وفصل قطعی اختلافات نبود و روند بعدی نیز با مشکلات و تنش‌هایی همراه بود.
این فرمانده دوران دفاع مقدس در خصوص اهمیت راهبردی تنگه هرمز تأکید کرد: یکی از مهم‌ترین ابعاد جنگ رمضان، آشکارشدن اهمیت ژئوپلیتیکی تنگه هرمز بود. تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان است و هرگونه اختلال در عبور و مرور کشتی‌ها از این منطقه می‌تواند بر بازار جهانی نفت، تجارت بین‌المللی و امنیت انرژی تأثیر بگذارد.
وی ادامه داد: تحولات جنگ نشان داد که موقعیت جغرافیایی ایران و ظرفیت تأثیرگذاری آن بر امنیت دریایی منطقه، یکی از مؤلفه‌های مهم قدرت ملی کشور است. از این منظر، تنگه هرمز صرفاً یک گذرگاه آبی نیست، بلکه بخشی از معادلات امنیتی، اقتصادی و سیاسی جهان محسوب می‌شود.
قاسمی در خصوص تقویت جایگاه منطقه‌ای ایران گفت: یکی دیگر از ابعاد مهم جنگ، تأثیر آن بر معادلات قدرت در غرب آسیا بود. این جنگ نشان داد که امنیت منطقه‌ای از امنیت ایران جدا نیست و هرگونه درگیری گسترده با ایران می‌تواند پیامدهای فرامرزی داشته باشد. همچنین کشورهای منطقه بیش از گذشته با اهمیت ثبات، امنیت جمعی و جلوگیری از گسترش جنگ مواجه شدند. البته میزان افزایش نفوذ منطقه‌ای ایران را باید با توجه به هزینه‌های نظامی، اقتصادی و سیاسی جنگ و تحولات بعدی ارزیابی کرد.
وی در خصوص شکست تصور برتری مطلق نظامی تصریح کرد: یکی از پیام‌های مهم این جنگ، ضرورت بازنگری در تصور پیروزی آسان از طریق برتری فناوری و تسلیحاتی بود. آمریکا و رژیم صهیونیستی از امکانات پیشرفته هوایی، اطلاعاتی و تسلیحاتی برخوردار بودند و خسارات قابل‌توجهی به توان نظامی ایران وارد کردند، اما تجربه جنگ نشان داد که قدرت نظامی صرفاً با تعداد هواپیماها، موشک‌ها و تجهیزات پیشرفته سنجیده نمی‌شود، بلکه عواملی مانند تاب‌آوری ملی، انسجام داخلی، توان پاسخ‌گویی، جغرافیای راهبردی و قدرت مدیریت بحران نیز در نتیجه جنگ تأثیرگذارند.
این فرمانده دوران دفاع مقدس با اشاره به اهمیت وحدت ملی و انسجام اجتماعی یادآور شد: یکی از مؤلفه‌های اساسی قدرت کشورها در شرایط جنگی، همبستگی اجتماعی و مشارکت مردم در حفظ امنیت و استقلال ملی است. در شرایط تهدید خارجی، وحدت ملی می‌تواند به افزایش تاب‌آوری جامعه، تقویت روحیه عمومی و کاهش آسیب‌پذیری کشور کمک کند. البته حفظ این سرمایه اجتماعی نیازمند توجه به مطالبات مردم، عدالت، اعتماد عمومی، کارآمدی مدیریتی و حل مشکلات اقتصادی است.
قاسمی در خصوص دستاوردهای جنگ رمضان برای آینده ایران گفت: این جنگ علاوه بر پیامدهای نظامی و سیاسی، درس‌های مهمی برای آینده کشور به همراه دارد؛ تقویت خودباوری ملی از طریق اتکا به ظرفیت‌های داخلی و باور به توانایی‌های علمی، فنی و مدیریتی کشور، توسعه فناوری دفاعی و افزایش توان علمی و صنعتی در حوزه‌های دفاعی و کاهش وابستگی‌های راهبردی، تقویت اقتصاد مقاوم و کاهش آسیب‌پذیری اقتصادی در برابر تحریم‌ها و فشارهای خارجی، ارتقای آمادگی دفاعی و اصلاح نقاط ضعف و تقویت زیرساخت‌های دفاعی و پدافندی، دیپلماسی فعال و هوشمند و استفاده از ظرفیت‌های سیاسی و بین‌المللی برای تأمین منافع ملی، و تقویت وحدت و انسجام ملی با توجه به سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از پایه‌های قدرت کشور.
وی در خصوص مهم‌ترین پیام‌های راهبردی جنگ رمضان اضافه کرد: از مجموع تحولات این جنگ می‌توان چند پیام مهم استخراج کرد؛ هیچ قدرت خارجی نمی‌تواند صرفاً با تکیه بر قدرت نظامی، اراده سیاسی یک ملت را به‌سادگی تغییر دهد. قدرت دفاعی و بازدارندگی باید با توان اقتصادی، علمی و اجتماعی همراه باشد. حفظ استقلال سیاسی و تمامیت ارضی از مؤلفه‌های اصلی امنیت ملی است. میدان نظامی و عرصه دیپلماسی در معادلات قدرت به یکدیگر پیوند خورده‌اند و پیروزی پایدار زمانی حاصل می‌شود که دستاوردهای امنیتی به پیشرفت اقتصادی، علمی و اجتماعی تبدیل شوند.
قاسمی بیان کرد: جنگ رمضان را می‌توان یکی از آزمون‌های مهم قدرت ملی، توان دفاعی و ظرفیت راهبردی جمهوری اسلامی ایران دانست. ایران در این جنگ با وجود خسارات سنگین و فشارهای نظامی، توانست به حیات سیاسی خود ادامه دهد، پاسخ نظامی ارائه کند و مانع تحقق برخی اهداف اعلام‌شده طرف مقابل، به‌ویژه تغییر ساختار سیاسی کشور شود.
این فرمانده دوران دفاع مقدس توضیح داد: از این منظر، مفهوم پیروزی ایران را می‌توان در سه سطح مورد بررسی قرار داد؛ پیروزی در عرصه مقاومت با حفظ توان مقابله و جلوگیری از تسلیم در برابر فشار نظامی، پیروزی در عرصه راهبردی با حفظ استقلال سیاسی و جلوگیری از تحقق اهداف حداکثری دشمن، و پیروزی در عرصه آینده‌سازی با تبدیل تجربه جنگ به خودکفایی، پیشرفت علمی، قدرت اقتصادی و تقویت امنیت ملی است.
وی تشریح کرد: البته نباید خسارات انسانی، اقتصادی و نظامی ایران و پیامدهای ادامه تنش را نادیده گرفت و برخی اهداف نظامی آمریکا و اسرائیل در وارد کردن خسارت به زیرساخت‌های دفاعی ایران محقق شد. بنابراین ارزیابی نهایی جنگ نیازمند توجه هم‌زمان به دستاوردها، هزینه‌ها و پیامدهای بلندمدت آن است. مهم‌ترین دستاورد راهبردی هر ملتی در برابر تجاوز خارجی، حفظ حق تعیین سرنوشت، استقلال و توان تصمیم‌گیری درباره آینده خویش است و اگر ایران بتواند تجربه جنگ رمضان را به فرصتی برای تقویت قدرت علمی، اقتصادی، دفاعی و انسجام ملی تبدیل کند، آن‌گاه دستاوردهای این مقاومت می‌تواند فراتر از میدان نبرد، در تاریخ توسعه و اقتدار کشور ماندگار شود.
انتهای پیام
