برخی اندیشمندان را نمیتوان تنها با آثار یا تخصص علمیشان شناخت؛ اهمیت آنان در نگاهی است که به انسان، جهان و جایگاه زندگی میبخشند. علامه محمدتقی جعفری تبریزی از جمله متفکرانی است که با نگاهی گسترده به دین، فلسفه و مسائل انسانی، نام خود را در تاریخ معاصر اندیشه ایران ماندگار کرد.
۲۵ آبان روز بزرگداشت علامه جعفری، فرصتی برای بازخوانی میراث اندیشمندی است که در روزگار خود کوشید میان سنت فکری اسلامی و پرسشهای انسان معاصر پیوند برقرار کند. توجه به ابعاد مختلف شخصیت و آثار او، تنها یادآوری گذشته نیست؛ بلکه زمینهای برای شناخت ظرفیتهای اندیشه دینی در مواجهه با مسائل امروز انسان و جامعه است.
علامه محمدتقی جعفری تبریزی در سال ۱۳۰۴ در تبریز دیده به جهان گشود. او تحصیلات مقدماتی علوم دینی را در زادگاهش آغاز کرد و برای تکمیل آموختههای خود راهی حوزههای علمیه تهران، قم و نجف شد. در دوران تحصیل از محضر استادان برجستهای همچون آیتالله سیدابوالقاسم خویی، آیتالله سید عبدالهادی شیرازی، میرزا فتاح شهیدی و شیخ مرتضی طالقانی بهره برد و در ادامه به یکی از چهرههای شناختهشده فلسفه و معارف اسلامی در ایران تبدیل شد.
علامه جعفری در طول فعالیت علمی خود آثار متعددی در زمینه فلسفه، عرفان، علوم انسانی و معارف اسلامی تألیف کرد که شرح و تفسیر نهجالبلاغه، شرح مثنوی معنوی مولوی، «حیات معقول» و «تکاپوی اندیشهها» از جمله آنهاست. او همچنین در حوزه حقوق بشر اسلامی و تبیین مبانی انسانی و دینی آن فعالیت داشت و با اندیشمندان و متفکرانی از کشورهای مختلف مکاتبه و گفتوگو کرد. این متفکر برجسته سرانجام در ۲۵ آبان ۱۳۷۷ در لندن درگذشت و پیکرش در مشهد به خاک سپرده شد.

علامه جعفری؛ فیلسوفی که از چیستی انسان تا معنای زندگی را واکاوی کرد
میکائیل جمالپور، استاد دانشگاه در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به ابعاد گسترده شخصیتی علامه جعفری، وی را اندیشمندی چندوجهی و برجسته در حوزههای مختلف دانش دانست و بر ضرورت توجه بیشتر به دیدگاههای فلسفی او در جامعه علمی تأکید کرد.
وی با انتقاد از کمتوجهی به مبانی فلسفی و اخلاقی در علوم جدید اظهار کرد: بخشی از خطاهای معرفتی و اخلاقی دانشمندان تجربهگرا و پوزیتیویست، ناشی از ناآشنایی با مبانی فلسفی است. بسیاری از چالشها و سوءاستفادههای علمی نیز از ضعف مبانی نظری و غفلت از اخلاق علم سرچشمه میگیرد؛ مسائلی که علامه جعفری سالها پیش نسبت به آنها هشدار داده بود.
وی، علامه جعفری را از جمله متفکرانی دانست که مسئله انسان و معنای زندگی در مرکز اندیشههایشان قرار داشت و گفت: ایشان در پنج اثر مستقل، از جمله «حیات معقول»، به ابعاد مختلف زندگی، هدف زیستن و مسیر رشد انسان پرداخته است. علامه جعفری را میتوان فیلسوف زندگی دانست؛ چراکه کیفیت حیات انسان از دغدغههای اصلی او در آثار و سخنرانیهایش بود.
این استاد دانشگاه با اشاره به نگاه علامه جعفری به ماهیت انسان تشریح کرد: از دیدگاه ایشان، انسان موجودی پیچیده و پویاست و نمیتوان هویت او را به یک سیستم محدود کرد. علامه جعفری در کتاب «حیات معقول»، موضوعاتی همچون سیاست، فرهنگ، هنر و اخلاق را در پیوند با مفهوم حیات مورد بررسی قرار داده و نگاهی جامع به ابعاد مختلف زندگی انسان ارائه کرده است.
اندیشه «حیات معقول» علامه جعفری در محافل علمی مغفول مانده است او از پیشگامان پیوند حوزه و دانشگاه بود
حجتالاسلام مجتبی نظری، استاد حوزه و دانشگاه در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به ابعاد گسترده علمی و شخصیتی علامه جعفری، اظهار کرد: ایشان از چهرههای ذوالفنون حوزه علم و دین بود که در کنار تسلط بر فقه، اصول، فلسفه و عرفان، در رشتههای مختلف علوم انسانی نیز صاحبنظر بود. علامه جعفری از نظر اخلاق فردی نیز جایگاه برجستهای داشت و توانسته بود ابعاد علمی، معنوی و شخصیتی خود را بهخوبی پرورش دهد.
وی با اشاره به نقش استادان برجسته در شکلگیری شخصیت علمی و معنوی علامه جعفری افزود: چهرههایی همچون میرزا فتاح شهیدی، آیتالله محسن حکیم و آیتالله خویی در مسیر علمی او تأثیرگذار بودند و شیخ مرتضی طالقانی نیز در تربیت معنوی و عرفانی این اندیشمند نقش داشت. تألیف ۲۷ جلد شرح بر نهجالبلاغه و ۱۵ جلد شرح بر مثنوی مولوی از جلوههای کمنظیر فعالیت علمی علامه جعفری است.
وی با بیان اینکه «حیات معقول» از مهمترین اندیشههای علامه جعفری است، گفت: وی با بهرهگیری از علم، دین و فلسفه، این نظریه را تبیین کرد؛ با این حال، اندیشههای او بهویژه در مجامع علمی تبریز آنطور که شایسته است مورد توجه قرار نگرفته است. دیدگاه متفاوت علامه درباره حقوق بشر و معرفی انسان در جایگاه بنده و شرح او بر نامه ۵۳ نهجالبلاغه از آثار مرتبط با مدیریت اسلامی به شمار میرود.
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به فعالیتهای جهانی و سیاسی علامه جعفری عنوان کرد: کتاب «تکاپوی اندیشهها» حاصل گفتوگوها و مکاتبات او با نزدیک به ۵۰ اندیشمند از کشورهای مختلف است.
انتهای پیام