• دوشنبه / ۲۹ دی ۱۳۹۹ / ۰۰:۵۱
  • دسته‌بندی: ادبیات و کتاب
  • کد خبر: 99102920793
  • خبرنگار : 71626

پاس داشتن فارسی در زمین فوتبال

نگوییم شوت، لیگ، دربی!

نگوییم شوت، لیگ، دربی!

گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی به ارائه توضیحی از معادل‌های فارسی واژه‌های رایجی که در فوتبال از آن‌ها استفاده می‌شود پرداخته است.

به گزارش ایسنا، گروه واژه‌گزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی (با عنوان «چشم و چراغ» در فضای مجازی) با انتشار برخی از واژه‌های مصوب این نهاد در ورزش فوتبال نوشته است: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در سال‌های گذشته، پیش از برگزاری بازی‌های جام جهانی فوتبال، مجموعه‌ای از اصطلاحات فارسی‌شده و مصوب خود را در رشته فوتبال در اختیار صداوسیما گذاشت و از مجریان و گزارشگران خواست تا با استفاده از آن‌ها، شعار «فارسی را پاس بداریم» را عملی کنند. گروه واژه‌گزینی ورزش، به ریاست آقای مهندس سیدمصطفی هاشمی‌طبا و با حضور عده‌ای از متخصصان رشته‌های ورزشی تشکیل شده و هنگام بررسی واژه‌های فوتبال، آقای مرتضی محصص، با گروه همکاری کرده است. برخی از این واژه‌ها در ادامه آمده است. 

قصه از این‌جا شروع شد که در ورزش کریکت وضعیتی پیش می‌آمد که در آن توپ‌زن می‌توانست سه توپ را به صورت پیاپی دفع کند. به‌افتخار چنین موفقیتی به توپ‌زن کلاهی هدیه داده می‌شد. اصطلاح «هَت‌تریک» به این ترتیب پا به جهان واژه‌های کریکت گذاشت و به‌تدریج به رشته‌های دیگر ورزشی هم رفت و اکنون در زبان انگلیسی برای هر موفقیت سه‌گانه و پیاپی هم به کار می‌رود. این واژه از نظر فرهنگی و واژگانی و آوایی برای فارسی‌زبانان ناشناخته است؛ در حالی‌که در فارسی می‌توانیم به جای آن بگوییم: سه‌گُله. 

در میان مصوبات فرهنگستان اول(۱۳۱۴)، مجموعه‌ای از اصطلاحات نیز در حوزه فوتبال دیده می‌شود؛ واژه‌هایی چون «بیرون» برای out، «تاوان» برای penalty، و «گوشه» به‌جای corner. اما از معادل‌های فارسی این حوزه استقبال نشد. حدود شصت‌سال پس از آن، فرهنگستان سوم اصطلاح «کُنج» را مناسب‌تر دید و معادل «محوطه کنج» را همراه با «محوطه کرنر» برای corner area به تصویب رساند. 

به‌نظر می‌رسد گاهی کاربرد اصطلاحات غیرفارسی در رشته‌های ورزشی، ازجمله فوتبال، از دیدِ گزارشگران و نویسندگان ورزشی، اعتبارآفرین است. متاسفانه این امر نه‌تنها باعث تداول بسیاری از اصطلاحات غیرفارسی تخصصی در متن‌ها و گزارش‌های ورزشی شده، بلکه رواج واژه‌های عمومی انگلیسی را هم در آن‌ها به دنبال داشته است. 

به دو کاربرد double در زبان انگلیسی ورزش دقت کنیم: یکی وضعیتی است مثل کاری که رونالدو تا دقیقه ۴۴ بازی اسپانیا - پرتغال در این جام انجام داد؛ یعنی به‌ثمر رساندن دو گل در یک بازی، که به آن «دوگُله» می‌گویند. رونالدو در آن بازی دوگُله و سپس «سه‌گُله» شد. 

اما معنی دیگر این واژه کلی‌تر است و به بردنِ حریف در هر دو دورِ رفت‌وبرگشت در یک فصل اطلاق می‌شود. در فارسی به این کار «دوبُرده کردن» می‌گویند. 

باور کنیم که فارسی صحبت کردن از اعتبارمان کم نمی‌کند!

اولین «سیو» ارزشمند بیرانوند در جام جهانی

تعجب نکنید! اصطلاح تخصصی جدیدی نیست. همان «نجات» است برای نشان دادن انگلیسی‌دانی!

پلی‌آف جام جهانی؟ شوخی می‌کنید! مگر همیشه نمی‌گفتند «بازی حذفی» و همه‌مان هم می‌فهمیدیم؟ 

این «هافتایم» تمام شد، اما «وقت استراحت» هنوز مانده است. 

ریبلو، لیبلو، لیبرو؟؟ عجبا، چرا نمی‌گوییم «دفاع آخر»؟

«ضربه» به‌جای «شوت»
«بازیکن میانی» به‌جای «هافبک»
«سرهوادار» به‌جای «لیدر»
«خطا» به‌جای «فول»
«گُل‌پاک» به‌جای «کلین‌شیت» 
«رتبه‌بندی» به‌جای «رَنکینگ»
«تیمگان» به‌جای «لیگ»
«شهرآورد» به‌جای «دِربی»
«تَک» به‌جای «تَکل»
«فرصت» به‌جای «اَدونتِج‌رول»
«انتقال» به جای «ترنسفر» 
«بخت» به جای «سید»

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
avatar
۱۳۹۹-۱۰-۲۹ ۰۱:۱۹

تیمگان که به جای لیگ گفتنداستفاده شود خودش ترکیبی از تیم و گان هست که تیم یک کلمه انگلیسی هست. واقعا این همه تحقیق کردن به این نتیجه رسیدن؟

avatar
۱۳۹۹-۱۰-۲۹ ۱۲:۵۹

اینا نمیخوان عربی ها رو پاک کنن میخوان واژه های غربی رو عربی کنن تا فارسی عربی بشه

avatar
۱۳۹۹-۱۰-۲۹ ۱۰:۴۴

متن بامزه اي بود. تيم و گل كه انگليسي اند . محوطه ، دفاع ، انتقال ، فرصت و خيليهاي ديگه هم عربي اند. حالا چطور عربي ايراد نداره انگليسي ايراد داره درضمن هافتايم به معني وقت استراحت نميشه بلكه time out ميشه كه اكثر گزارشگرها هم ميگن

avatar
۱۳۹۹-۱۰-۲۹ ۲۱:۵۱

خداییی تا لیگ هس کی میاد بگه تیمگان در ضمن تیم کلمه ی انگلیسیع پس به خودتون سخت نگیرید الان دیگع هر کی بگه تک خو مسخرش می کنن باید گف تکل

avatar
۱۳۹۹-۱۰-۳۰ ۰۲:۴۳

ناموسا این کلمات چرت چیه محوطه کنج یاسه گله