جاوید ایمانیان در گفتوگو با ایسنا ضمن یادآوری ۱۷ اردیبهشت روز اسناد ملی با تشریح نقش کلیدی اسناد مکتوب و غیرمکتوب در بازشناسی تاریخ منطقه اظهارکرد: این منابع دستاولترین ابزار برای مستندنگاری، مرمت و بازیابی هویت بناهای تاریخی استان است.
وی با تاکید بر اینکه اسناد تاریخی فراتر از اوراق قدیمی، شناسنامههایی هستند که روایتگر دقیق اشخاص، مکانها و رویدادها در بستر زماناند، افزود: این اسناد به عنوان منابعی بنیادی، مسیر روشنگری در روششناسی تاریخی را هموار میکنند.
ایمانیان با دستهبندی اسناد به دو گروه مکتوب و غیرمکتوب اشاره کرد و گفت: اسناد مکتوب شامل کتابها، وقفنامهها و سفرنامهها هستند که اطلاعات ذیقیمتی از گذشته در اختیار ما میگذارند. برای نمونه، برای شناخت دقیق برج قابوس و سلسلههای حکومتی در شهر تاریخی جرجان، کتاب تاریخ جرجان نوشته حمزه بن یوسف سهمی یک منبع بیبدیل است.
وی همچنین به اهمیت سفرنامهها در ترسیم سیمای گذشته دشت گرگان اشاره کرد و افزود: آثاری همچون سفرنامه مازندرانِ میرزا ابراهیم و یا نوشتههای رابینو و مورگونو اطلاعات بسیار دقیقی از وضعیت جغرافیایی و دروازههای تاریخی شهر استرآباد ارائه میدهند که در مطالعات میدانی بسیار کاربردی هستند.
این کارشناس میراث فرهنگی، وقفنامهها را صادقترین اسناد تاریخی برشمرد و تصریح کرد: در ایوان غربی مسجد جامع گرگان، ۱۹ سنگنوشته و کتیبه وجود دارد که بخشی از آنها فرمان حکام و بخشی دیگر وقفنامه هستند. بهطور مثال، کتیبهای متعلق به سال ۹۵۷ هجری قمری فاش میکند که درآمد حمام قاضی در بازار نعلبندان، وقف تعمیر منبر این مسجد شده است، این جزئیات دقیق، لایههای پنهان اقتصاد و فرهنگ اجتماعی آن دوران را روشن میکند.
ایمانیان در ادامه به نقش حیاتی اسناد غیرمکتوب مانند عکسهای قدیمی و نقشهها پرداخت و گفت: عکسهای میرزا عبدالله قاجار که در مجموعه در قاب میرزا منتشر شده، تصاویر ارزشمندی از کاخ آقا محمدخان و مسجد جامع گرگان را ثبت کرده است. این تصاویر به ما کمک میکند تا تغییرات معماری بناها را در طول زمان شناسایی کرده و در فرایند مرمت، به اصالت و هویت اولیه بنا بازگردیم.
وی در پایان به قدیمیترین نقشه موجود از استرآباد اشاره کرد و یادآور شد: این نقشه که در سال ۱۸۵۸ میلادی توسط مستشاران روس تهیه شده، هرچند شماتیک و مقدماتی است، اما با ترسیم دقیق بافت محلات، برج و بارو و دروازهها، منبعی حیاتی برای مستندنگاری و بازسازی کالبدی شهر تاریخی گرگان محسوب میشود که تمامی این داشتهها در کنار هم، پازل شناخت تاریخ گلستان را تکمیل میکنند.
انتهای پیام
