به گزارش ایسنا، هرم بزرگ خوفو که با نام هرم خئوپس نیز شناخته میشود، حدود ۴۶۰۰ سال پیش در فلات جیزه مصر ساخته شده و از آن زمان تاکنون همواره مورد توجه تاریخدانان، معماران و دانشمندان بوده است. این بنا نهتنها از نظر ابعاد و دقت ساخت شگفتانگیز است، بلکه دوام آن در برابر رویدادهای طبیعی، بهویژه زمینلرزهها، پرسشهای فراوانی ایجاد کرده است. در طول تاریخ ثبتشده، این هرم چندین زلزله قابلتوجه را تجربه کرده، اما آسیب جدی در بخشهای بیرونی یا درونی آن مشاهده نشده است. همین موضوع باعث شده فرضیههای مختلفی درباره دلایل این پایداری مطرح شود.
ضرورت انجام پژوهش علمی درباره مقاومت هرم در برابر زلزله از آنجا ناشی میشود که شواهد مستند کمی برای توضیح این پدیده وجود داشته است. بسیاری از دیدگاهها بر پایه حدس و گمان یا مقایسههای کلی با سازههای مدرن بودهاند. بررسی دقیق ویژگیهای فیزیکی، نحوه انتقال لرزش و تعامل هرم با زمین اطراف میتواند نهتنها به شناخت بهتر مهندسی باستانی کمک کند، بلکه الهامبخش طراحی سازههای امروزی مقاومتر در برابر زلزله نیز باشد. به همین دلیل، مطالعهای مبتنی بر اندازهگیریهای واقعی و دادههای میدانی اهمیت ویژهای دارد.
در این چارچوب، پژوهشگرانی به سرپرستی عاصم سلامه از موسسه ملی تحقیقات ستارهشناسی و ژئوفیزیک مصر، تحقیقی علمی را درباره رفتار لرزهای هرم بزرگ انجام دادهاند. این گروه پژوهشی، با تمرکز بر ویژگیهای ساختاری هرم و نحوه واکنش آن به لرزشها، تلاش کردهاند بخشی از راز پایداری این بنای باستانی را روشن کنند.
روش کار پژوهش بر ثبت «لرزشهای محیطی» استوار بوده است. این لرزشها میتوانند از فعالیتهای انسانی، امواج اقیانوسی یا تغییرات اقلیمی ایجاد شوند. پژوهشگران این ارتعاشات را در ۳۷ نقطه مختلف ثبت کردند، از جمله در اتاقهای داخلی هرم، بلوکهای سنگی سازه و خاک اطراف آن. با مقایسه فرکانس یا بسامد لرزشها (یعنی تعداد نوسانها در هر ثانیه)، آنها توانستند الگوی توزیع تنش مکانیکی در هرم و تفاوت آن با زمین اطراف را بررسی کنند.
یافتهها نشان دادند که بیشتر لرزشهای ثبتشده در داخل هرم، بسامدی بین ۲ تا ۲٫۶ هرتز دارند و حدود ۷۶ درصد دادهها در این بازه قرار میگیرند. این موضوع نشان میدهد که تنش مکانیکی بهطور نسبتاً یکنواخت در کل سازه پخش میشود. در مقابل، لرزشهای خاک اطراف هرم بسامدی حدود ۰٫۶ هرتز داشتند. این تفاوت میتواند باعث شود تعامل مخرب میان سازه و خاک در هنگام زلزله کاهش یابد و از تقویت لرزشها جلوگیری شود.
در بخش دیگری از نتایج فوق که در نشریه Scientific Reports منتشر شدهاند، پژوهشگران بررسی کردند که لرزشها چگونه از سنگ بستر به بخشهای مختلف هرم منتقل و تقویت میشوند. در اتاق زیرزمینی که مستقیماً در دل سنگ بستر کنده شده، تقویت لرزش مشاهده نشد. اما هرچه ارتفاع بالاتر میرفت، میزان تقویت افزایش پیدا میکرد و در اتاق پادشاه به حدود چهار برابر میرسید. جالب آنکه در اتاقهای کاهنده فشار بالای آن، این میزان به سه برابر کاهش یافت؛ موضوعی که میتواند نقش حفاظتی این اتاقها را توضیح دهد.
بر اساس اطلاعات تکمیلی این تحقیق، عوامل دیگری نیز در مقاومت هرم نقش داشتهاند. ساخت بنا بر روی سنگ آهک سخت و داشتن مرکز ثقل پایین، از جمله ویژگیهایی هستند که خطر آسیب ناشی از فعالیتهای لرزهای را کاهش میدهند. این ویژگیها در مهندسی مدرن نیز بهعنوان عوامل مؤثر در پایداری سازهها شناخته میشوند.
با این حال، پژوهشگران تأکید کردهاند که نمیتوان با قطعیت گفت این مقاومت در برابر زلزله بهطور آگاهانه در طراحی اولیه هرم در نظر گرفته شده است یا نتیجه انتخابهای سازهای دیگر بوده است. با وجود این، یافتهها ارزش علمی بالایی دارند و میتوانند به درک بهتر پیوند میان مهندسی باستان و دانش امروز کمک کنند.
انتهای پیام
