در سالهایی که تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آبی، افزایش هزینه نهادهها و دشواریهای اقتصادی، کشاورزی را با چالشهای مختلفی مواجه کرده است، حفظ تولید گندم و حمایت از گندمکاران اهمیت دوچندانی پیدا میکند؛ چراکه کوچکترین اختلال در این زنجیره میتواند مستقیماً بر سفره مردم اثر بگذارد.
استان زنجان نیز به دلیل برخورداری از ظرفیتهای زراعی، یکی از استانهای مهم در تولید محصولات کشاورزی به شمار میرود و گندم یکی از محصولات اصلی کشت شده در اراضی این استان است. بر اساس اعلام مسئولان، پیشبینی تولید گندم استان در سالجاری حدود ۴۴۰ هزار تن بوده و بخشی از این محصول برای خرید تضمینی در نظر گرفته شده است.
گندم؛ محصولی فراتر از یک کالای کشاورزی
کارشناسان حوزه زراعت معتقدند نگاه به گندم نباید تنها از زاویه اقتصادی باشد؛ چرا که این محصول نقش مستقیمی در امنیت غذایی دارد و حفظ توان تولید آن، بخشی از برنامهریزی برای افزایش تابآوری کشور در شرایط مختلف محسوب میشود.
مهدی رضاپور، کارشناس زراعت، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به جایگاه گندم، میگوید: گندم یکی از محصولات استراتژیک هر کشور محسوب میشود و برنامهریزی برای تولید پایدار آن، به معنای کاهش وابستگی و افزایش توان مدیریت در شرایط بحرانی است.
وی میافزاید: تولید گندم به عوامل مختلفی از جمله کیفیت بذر، مدیریت تغذیه گیاه، کنترل آفات، میزان بارندگی، استفاده صحیح از نهادهها و دانش کشاورزان وابسته است و نمیتوان تنها با افزایش سطح زیر کشت، انتظار افزایش پایدار تولید داشت.
رضاپور ادامه میدهد: در شرایطی که کشورها ممکن است با بحرانهای مختلف مواجه شوند، حفظ توان تولید داخلی اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چراکه امنیت غذایی بخشی از امنیت عمومی جامعه است.
به گفته این کارشناس، حمایت از کشاورز نیز بخش مهمی از این زنجیره است، زیرا تولیدکننده زمانی میتواند برای کشت سال آینده برنامهریزی کند که از نظر اقتصادی انگیزه و توان ادامه فعالیت داشته باشد.
زنجان؛ استانی با ظرفیت بالای تولید محصولات زراعی
استان زنجان به واسطه تنوع اقلیمی و گستردگی اراضی کشاورزی، ظرفیت قابل توجهی در بخش زراعت دارد. معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان نیز با اشاره به جایگاه بخش زراعی استان اعلام کرده است که زنجان در تولید برخی محصولات کشاورزی از جمله بذر لوبیا، لوبیا، گلرنگ و عدس رتبههای برتر کشور را دارد.
پیمان حائری با اشاره به برنامههای زراعی استان میگوید: حدود ۴۴۰ هزار هکتار از اراضی استان در سال زراعی زیر کشت محصولات پاییزه قرار میگیرد که بخش قابل توجهی از آن به گندم اختصاص دارد.
وی میافزاید: تأمین نهادههای مورد نیاز کشاورزان از جمله کودهای شیمیایی، یکی از عوامل مهم در موفقیت تولید است و تلاش میشود این نهادهها در زمان مناسب در اختیار بهرهبرداران قرار گیرد.
حائری ادامه میدهد: در سالهای اخیر با وجود شرایط خاص کشور، تلاش شده روند تأمین نهادهها دچار اختلال جدی نشود تا تولید محصولات اساسی ادامه پیدا کند.
بر اساس اظهارات مسئولان بخش کشاورزی، زنجان علاوه بر تأمین بخشی از نیاز داخلی خود، در برخی محصولات نقش تأمینکننده برای دیگر مناطق کشور را نیز دارد؛ موضوعی که اهمیت استمرار تولید در این استان را افزایش میدهد.
از کشت تا خرید تضمینی؛ زنجیرهای که باید کامل شود
تولید گندم تنها به مرحله برداشت محدود نمیشود؛ پس از ماهها تلاش کشاورزان، مرحله خرید، ذخیرهسازی و پرداخت مطالبات نیز اهمیت ویژهای دارد.
خرید تضمینی گندم یکی از ابزارهای حمایتی دولت برای حفظ تولید داخلی است؛ طرحی که علاوه بر ایجاد اطمینان برای کشاورزان، امکان مدیریت ذخایر گندم کشور را نیز فراهم میکند.
در استان زنجان نیز همزمان با آغاز فصل برداشت، مراکز خرید در نقاط مختلف استان فعال شدند و فرآیند تحویل محصول کشاورزان آغاز شد. مسئولان غله استان از آمادگی مراکز خرید برای دریافت محصول گندمکاران خبر دادهاند.
بررسی روند تولید و خرید گندم در زنجان نشان میدهد این محصول نه تنها یک فعالیت اقتصادی برای کشاورزان، بلکه حلقهای مهم در زنجیره تأمین غذای مردم است؛ زنجیرهای که از آمادهسازی زمین و تأمین نهاده آغاز میشود و تا ذخیرهسازی در سیلوها، تبدیل به آرد و رسیدن نان به سفره خانوار ادامه پیدا میکند.
مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان زنجان، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به روند خرید گندم در استان، اظهار میکند: عملیات خرید گندم از اواخر خردادماه آغاز شده و تاکنون حدود ۳۱۵ هزار تن گندم از گندمکاران استان به صورت تضمینی و توافقی خریداری شده است.
علی عیوضی میافزاید: از این میزان، حدود ۲۹۳ هزار تن به صورت تضمینی و ۲۲ هزار تن نیز به شکل توافقی توسط مراکز خرید استان دریافت شده است.
وی با اشاره به آمادگی شبکه خرید استان ادامه میدهد: ۴۰ مرکز خرید در استان برای دریافت محصول گندمکاران فعال شده و تلاش شده است فرآیند تحویل محصول با کمترین مشکل انجام شود.
ظرفیت سیلوهای زنجان؛ بیشتر از نیاز مصرفی استان
ذخیرهسازی یکی از حلقههای مهم زنجیره گندم محسوب میشود؛ چراکه تولید محصول بدون وجود ظرفیت مناسب نگهداری، امکان مدیریت بازار و تأمین پایدار نیاز مصرفی را دشوار میکند.
استان زنجان با برخورداری از ظرفیت مناسب ذخیرهسازی، علاوه بر نگهداری محصول تولیدی خود، بخشی از گندم مورد نیاز سایر مناطق کشور را نیز تأمین میکند.
مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان زنجان همچنین با اشاره به وضعیت ذخیرهسازی گندم میگوید: ظرفیت نگهداری گندم در سیلوهای استان بیش از نیاز مصرفی زنجان است و در مجموع حدود ۵۷۰ هزار تن ظرفیت ذخیرهسازی در سیلوهای مکانیزه استان وجود دارد.
وی میگوید: ۱۲ سیلوی مکانیزه و دو سیلوی ملکی در استان فعالیت دارند و مجموع این ظرفیتها امکان ذخیرهسازی مناسب محصول تولیدی را فراهم کرده است.
عیوضی ادامه میدهد: نیاز مصرفی استان حدود ۱۷۰ هزار تن برآورد میشود و بخشی از گندم تولیدی زنجان پس از ذخیرهسازی برای تأمین نیاز استانهای دیگر نیز ارسال میشود.
وی میافزاید: در حال حاضر بخشی از گندم استان به استانهای مصرفکننده از جمله تهران، کرمان و قزوین از طریق حملونقل جادهای و ریلی منتقل میشود.
ظرفیت بالای ذخیرهسازی زنجان در کنار میزان تولید گندم، نشان میدهد این استان علاوه بر نقش تولیدکنندگی، در زنجیره تأمین گندم کشور نیز جایگاه قابل توجهی دارد؛ موضوعی که اهمیت استمرار تولید و حمایت از کشاورزان را بیشتر میکند.
مطالبات کشاورزان؛ حلقهای که سرعت پرداخت آن اهمیت دارد
یکی از مهمترین موضوعات مطرح در سالهای اخیر در حوزه خرید تضمینی گندم، زمان پرداخت مطالبات کشاورزان است؛ موضوعی که ارتباط مستقیمی با توان مالی تولیدکنندگان برای آغاز کشت بعدی دارد.
کشاورزان پس از تحویل محصول، برای تأمین هزینههای زندگی، پرداخت بدهیها، خرید نهادهها و آمادهسازی زمین برای فصل بعد، به دریافت بهموقع مطالبات خود نیاز دارند.
مسئولان استانی میگویند ارزش خرید تضمینی و توافقی گندم استان حدود ۱۴ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان بوده است.
تاکنون بخشی از مطالبات پرداخت شده و روند پرداختها بر اساس فایلهای بانکی و اولویتبندی انجام میشود.
اولین پرداختها مربوط به فایلهای بانکی تولید شده از خردادماه تا ۱۹ مردادماه بوده که حدود ۳۵ درصد از ارزش محصولات تحویلی به مراکز خرید به حساب کشاورزان واریز شده است و پرداختها به مرور ادامه خواهد یافت.
با وجود اعلام روند پرداخت مطالبات، برخی کشاورزان معتقدند تأخیر در دریافت پول محصول، فشار اقتصادی آنان را افزایش میدهد.
یکی از گندمکاران استان زنجان در گفتوگو با ایسنا با اشاره به مشکلات مالی پس از تحویل محصول میگوید: کشاورز برای تولید گندم هزینههای زیادی مانند بذر، کود، سم، سوخت و هزینههای کارگری پرداخت میکند و طبیعی است که انتظار داشته باشد پس از تحویل محصول، مطالباتش در زمان مناسب پرداخت شود.
وی ادامه میدهد: بسیاری از کشاورزان برای تأمین هزینههای تولید از تسهیلات بانکی استفاده کردهاند و تأخیر در پرداخت میتواند باعث افزایش فشار بدهیها شود.
یک کشاورز ابهری نیز با اشاره به شرایط اقتصادی بخش کشاورزی اظهار میکند: تولیدکننده زمانی میتواند برای سال بعد برنامهریزی کند که بداند درآمد حاصل از فروش محصول چه زمانی به دستش میرسد.
وی میافزاید: حمایت از کشاورز فقط به خرید محصول محدود نمیشود و پرداخت بهموقع مطالبات نیز بخش مهمی از حمایت واقعی از تولید است.
حمایت مالی از کشاورزی؛ ضرورت حفظ نقدینگی تولیدکنندگان
در کنار خرید تضمینی و پرداخت مطالبات، تأمین مالی بخش کشاورزی نیز یکی از موضوعات اثرگذار بر استمرار تولید است؛ چراکه کشاورزان برای خرید نهاده، توسعه تجهیزات و افزایش بهرهوری نیازمند منابع مالی هستند.
بر اساس اعلام بانک کشاورزی استان زنجان، شعب این بانک در چهار ماه نخست سال جاری بیش از سه هزار میلیارد ریال تسهیلات به فعالان بخش کشاورزی و روستایی پرداخت کردهاند.
این تسهیلات در بخشهایی مانند اعتبارات تبصره ۱۸، توسعه مکانیزاسیون کشاورزی و فعالسازی واحدهای پرواربندی دام پرداخت شده است.
کارشناسان بخش کشاورزی معتقدند پرداخت تسهیلات و حمایتهای مالی زمانی اثربخش خواهد بود که در کنار آن، چرخه خرید محصول و پرداخت مطالبات نیز با سرعت مناسب انجام شود؛ چراکه نقدینگی، یکی از مهمترین نیازهای تولیدکنندگان برای ادامه فعالیت است.
گندمکاران به عنوان نخستین حلقه زنجیره امنیت غذایی، نیازمند سیاستهایی هستند که علاوه بر افزایش تولید، بتواند انگیزه اقتصادی آنان را نیز حفظ کند؛ موضوعی که در شرایط افزایش هزینههای تولید و تغییرات اقلیمی اهمیت بیشتری یافته است.
تولید گندم اگرچه با برداشت محصول و انتقال آن به مراکز خرید به پایان نمیرسد، اما ادامه این مسیر نیازمند توجه به مجموعهای از عوامل از جمله تأمین نهادهها، مدیریت منابع آب، افزایش بهرهوری، حمایت اقتصادی از کشاورزان و برنامهریزی برای سالهای آینده است.
در شرایطی که کشورها با بحرانهای مختلف از جمله جنگ، تحریم و نوسانات بازارهای جهانی مواجه هستند، امنیت غذایی به یکی از مؤلفههای مهم قدرت ملی تبدیل شده است؛ موضوعی که اهمیت حفظ توان تولید داخلی محصولات اساسی مانند گندم را دوچندان میکند.
کارشناسان حوزه کشاورزی معتقدند وابستگی به واردات در محصولات راهبردی میتواند در شرایط بحرانی آسیبپذیری کشورها را افزایش دهد و به همین دلیل، حمایت از تولید داخلی نباید تنها به افزایش سطح زیر کشت محدود شود، بلکه افزایش بهرهوری و پایداری تولید نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
نهادهها؛ یکی از پایههای تولید پایدار
یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر تولید گندم، دسترسی کشاورزان به نهادههای مورد نیاز مانند کود، بذر اصلاح شده و سوخت است؛ موضوعی که با توجه به افزایش هزینههای تولید، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان، با اشاره به برنامههای بخش زراعت استان نیز میگوید: تأمین نهادههای کشاورزی از الزامات اجرای موفق عملیات کشت است و تلاش میشود نیاز کشاورزان در زمان مناسب تأمین شود.
پیمان حائری میافزاید: سال گذشته با وجود شرایط خاص کشور و مشکلات ناشی از جنگ، حدود ۵۸ هزار تن کود شیمیایی مورد نیاز کشاورزان استان تأمین شد و اجازه داده نشد مشکل جدی در روند تولید ایجاد شود.
حائری ادامه میدهد: میزان تأمین کود نسبت به سال قبل از آن افزایش داشته و برنامهریزی برای تأمین نهادهها به صورت مستمر دنبال میشود.
به گفته وی، عملیات کشت پاییزه در استان زنجان یکی از بزرگترین فعالیتهای سالانه بخش کشاورزی محسوب میشود و حدود ۴۴۰ هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت محصولات پاییزه از جمله گندم، جو و کلزا قرار خواهد گرفت.
تداوم تولید محصولات راهبردی مانند گندم، علاوه بر تأمین نهاده، نیازمند توجه به دانش فنی، استفاده از روشهای نوین و افزایش بهرهوری در واحد سطح است؛ موضوعی که در شرایط محدودیت منابع آبی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
انتهای پیام
