محسن اسفندیاری در گفتوگو با ایسنا، با اشاره به وضعیت کشت و تولید گیاهان دارویی در خراسان جنوبی اظهار کرد: بر اساس آمار موجود، سطح زیرکشت زیره سبز در استان از ۲ هزار و ۵۱۸.۸ هکتار به ۲ هزار و ۵۴۳.۷ هکتار افزایش یافته است، اما میزان تولید از یک هزار و ۹۵۷.۳ تن به یک هزار و ۹۲۵.۱ تن کاهش داشته است.
وی افزود: به این ترتیب، سطح زیرکشت زیره سبز حدود یک درصد افزایش یافته، اما تولید آن حدود یکونیم درصد کاهش داشته است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی ادامه داد: در سال جاری عملکرد متوسط زیره سبز نیز کاهش داشته و از حدود ۷۷۷ کیلوگرم در هکتار به ۷۵۷ کیلوگرم در هکتار رسیده است که نشاندهنده حدود ۲.۶ درصد افت عملکرد است.
اسفندیاری بیان کرد: با وجود تداوم خشکسالی و محدودیت منابع آبی، نمیتوان بدون ارزیابی میدانی سهم دقیق خشکسالی را در کاهش عملکرد مشخص کرد، چراکه عوامل مختلفی از جمله شرایط بارندگی و دما، کیفیت بذر، تاریخ کاشت، مدیریت مزرعه و زمان برداشت بر میزان تولید اثرگذار هستند.
وی گفت: عملکرد زیره در مزارع دیم حدود ۶۰۶ کیلوگرم در هکتار و در مزارع آبی حدود ۸۰۴ کیلوگرم در هکتار است و همین موضوع نشان میدهد شرایط کشت و مدیریت مزرعه نقش مهمی در میزان عملکرد دارد.
صرف کمآببر بودن، تضمینکننده اقتصادی بودن محصول نیست
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی درباره ظرفیت محصولاتی مانند گلرنگ و کینوا برای تغییر الگوی کشت نیز اظهار کرد: کمآببر بودن یک محصول بهتنهایی برای تغییر الگوی کشت کافی نیست، بلکه عملکرد، هزینه تولید، قیمت محصول و مهمتر از همه بازار فروش نیز باید در نظر گرفته شود.
اسفندیاری افزود: آمار مربوط به سطح زیرکشت و تولید گلرنگ و کینوا در اطلاعات این واحد در دسترس نیست و این محصولات در واحد دیگری بررسی میشوند، اما اصل تغییر الگوی کشت باید بر مبنای شرایط اقتصادی و اقلیمی منطقه انجام شود.
وی درباره چرایی تردید برخی کشاورزان نسبت به تغییر الگوی کشت گفت: مهمترین عامل، ریسک اقتصادی و نبود بازار مطمئن است. کشاورز زمانی حاضر به تغییر محصولی میشود که نسبت به فروش و درآمد حاصل از محصول جدید اطمینان نسبی داشته باشد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی ادامه داد: تغییر الگوی کشت باید با مجموعهای از حمایتها از جمله بیمه، تأمین نهاده، کشت قراردادی و ایجاد بازار فروش همراه باشد تا ریسک اقتصادی کشاورزان کاهش پیدا کند.
وی با اشاره به اهمیت انتخاب بذر مناسب گفت: استفاده از بذر سالم و سازگار با منطقه از عوامل مؤثر در افزایش عملکرد است و انتخاب رقم باید بر اساس شرایط اقلیمی، نوع خاک و وضعیت آبی یا دیم منطقه انجام شود.
اسفندیاری افزود: ارقام مورد استفاده در مناطق مختلف استان، بومی و سازگار با شرایط اقلیمی هستند و استفاده صحیح از ظرفیتهای موجود میتواند به بهبود عملکرد کمک کند.
وی درباره اقدامات فنی برای کاهش خسارت در زمان برداشت نیز اظهار کرد: آموزش زمان و روش مناسب برداشت، بازدیدهای کارشناسی و توسعه مزارع الگویی از جمله اقداماتی است که میتواند در کاهش ریزش محصول و افزایش عملکرد مؤثر باشد.
بازار و فرآوری؛ حلقههای مفقوده زنجیره گیاهان دارویی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی درباره مهمترین مشکلات کشاورزان پس از برداشت گیاهان دارویی گفت: مسائل مختلفی مانند نبود بازار فروش، نوسان قیمت، ضعف بستهبندی و کمبود صنایع فرآوری در این زمینه تأثیرگذار است، اما ضعف زنجیره بازار و فرآوری را میتوان یکی از چالشهای اصلی دانست.
اسفندیاری تصریح کرد: ادامه این وضعیت موجب میشود بخش قابل توجهی از محصولات به صورت خام عرضه یا از استان خارج شود و در نتیجه ارزش افزوده اصلی محصول در خارج از استان ایجاد شود.
وی ادامه داد: توسعه فرآوری، بستهبندی، عصارهگیری و برندینگ باید همزمان با توسعه تولید مورد توجه قرار گیرد و در کنار آن، بازارهای صادراتی نیز تقویت شوند تا سهم استان از ارزش افزوده گیاهان دارویی افزایش پیدا کند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی درباره خرید تضمینی و کشت قراردادی نیز گفت: کشت قراردادی میتواند ریسک بازار را برای کشاورز کاهش دهد، اما این شیوه زمانی موفق خواهد بود که پیش از آغاز کشت، خریدار، شرایط کیفی محصول و قیمت یا فرمول مشخص قیمتگذاری تعیین شده باشد.
وی افزود: در حال حاضر برای زیره برنامه خرید تضمینی یا کشت قراردادی برقرار نیست و لازم است در این زمینه برنامه مؤثری طراحی و اجرا شود تا کشاورز با اطمینان بیشتری نسبت به کشت اقدام کند.
اسفندیاری درباره میزان تولید گیاهان دارویی که وارد صنایع دارویی و غذایی میشود نیز اظهار کرد: برای اعلام درصد دقیق نیاز به آمار مربوط به میزان خرید صنایع و خروج محصول از استان وجود دارد و بدون در اختیار داشتن این دادهها نمیتوان عدد مستندی ارائه کرد.
وی تأکید کرد: اولویت باید افزایش فرآوری محصولات در داخل استان باشد تا به جای خروج محصول خام، بخش بیشتری از فرآیند تولید ارزش افزوده در خراسان جنوبی انجام شود.
توسعه گیاهان دارویی در برنامه آینده کشاورزی استان
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی در پاسخ به این پرسش که آیا توسعه گیاهان دارویی با توجه به تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آب، یکی از محورهای آینده کشاورزی استان خواهد بود، گفت: با توجه به محدودیت آب، توسعه محصولات کمآببر و اقتصادی اهمیت زیادی دارد، اما هدف نباید صرفاً افزایش سطح زیرکشت باشد.
اسفندیاری افزود: رویکرد اصلی باید افزایش درآمد به ازای هر واحد آب مصرفی و حرکت از «افزایش سطح کشت» به سمت «افزایش بهرهوری و ارزش افزوده» باشد.
وی ادامه داد: توسعه کشت گیاهان دارویی با توجه به ویژگیها و سازگاری مناسب این محصولات با اقلیم خراسان جنوبی از جایگاه ویژهای برخوردار خواهد بود و در طرحهای توسعهای استان نیز مورد توجه قرار میگیرد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی درباره کینوا نیز اظهار کرد: کینوا به دلیل تحمل نسبی شوری و محدودیت آب، ظرفیت بررسی و توسعه دارد، اما نمیتوان صرفاً بر اساس این ویژگیها درباره توسعه گسترده آن تصمیم گرفت.
وی گفت: توسعه کینوا باید بر اساس شاخصهایی مانند عملکرد، میزان مصرف آب، هزینه تولید، درآمد حاصل از محصول و وضعیت بازار فروش ارزیابی شود تا مشخص شود کشت آن در هر منطقه از نظر اقتصادی و فنی توجیه دارد یا خیر.
اسفندیاری در پایان تأکید کرد: آینده کشاورزی خراسان جنوبی باید بر پایه استفاده بهینه از منابع محدود آب، افزایش بهرهوری و تولید محصولات اقتصادی شکل بگیرد و در این مسیر، گیاهان دارویی به دلیل سازگاری با شرایط اقلیمی استان میتوانند سهم مهمی داشته باشند؛ البته این توسعه باید همزمان با ایجاد زنجیره فرآوری، بستهبندی و بازار مطمئن دنبال شود.
انتهای پیام
