حمیدرضا گل محمدی تواندشتی، پژوهشگر فرهنگ و آیینهای مازندرانی، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به جایگاه «کایر» در فرهنگ بومی مازندران اظهار کرد: کایر را میتوان یکی از جلوههای قدیمی و ریشهدار فرهنگ تعاون و همیاری در میان مردم مازندران دانست؛ فرهنگی که پیش از شکلگیری تعاونیها به مفهوم امروزی، در متن زندگی مردم وجود داشت.
وی افزود: در گذشته، بهویژه در مناطق روستایی، بسیاری از کارها بهتنهایی امکانپذیر نبود و مردم برای انجام آنها به کمک یکدیگر نیاز داشتند. در چنین شرایطی، کایر شکل میگرفت و افراد به نوبت برای انجام کار یکدیگر همراه میشدند.
گل محمدی تواندشتی با بیان اینکه کایر بیش از آنکه یک شیوه اقتصادی باشد، یک فرهنگ اجتماعی بود، گفت: در کایر، سرمایه اصلی پول نبود؛ بلکه اعتماد، مشارکت، رفاقت و احساس مسئولیت نسبت به دیگری بود. فرد میدانست اگر امروز برای کار همسایه یا یکی از اهالی روستا وقت بگذارد، در زمان نیاز، دیگران نیز در کنار او خواهند بود.
کایر و شالیزار؛ تعاون در میدان عمل
این پژوهشگر فرهنگ و آیینهای مازندرانی با اشاره به پیوند کایر با کشاورزی ادامه داد: یکی از نمودهای پررنگ کایر را میتوان در فصل نشاکاری و دیگر مراحل کشاورزی مشاهده کرد. گروهی از زنان و مردان روستا در کنار یکدیگر قرار میگرفتند و کار زمین یکی از کشاورزان را انجام میدادند و پس از آن، نوبت به زمین دیگران میرسید.
وی تصریح کرد: در چنین شرایطی، یک کار فردی به یک فعالیت جمعی تبدیل میشد. افراد نه فقط نیروی کار، بلکه بخشی از خستگی و دشواری کار را نیز با یکدیگر تقسیم میکردند.
گل محمدی تواندشتی افزود: کایر فقط مخصوص کشاورزی نبود و روحیه یاریگری در بسیاری از فعالیتهای اجتماعی و زندگی روزمره مردم مازندران نیز دیده میشد. همین ویژگی نشان میدهد که تعاون در فرهنگ بومی، صرفاً یک مفهوم اقتصادی نبوده، بلکه بخشی از سبک زندگی مردم بوده است.
از «کایر» تا تعاونیهای امروز
وی با اشاره به تفاوت تعاون سنتی و تعاون امروزی بیان کرد: امروز تعاون در قالب شرکتها و تشکلهای تعاونی، ساختار قانونی و اقتصادی مشخصی دارد؛ اما اگر بخواهیم میان این دو دوره ارتباطی پیدا کنیم، باید به یک مفهوم مشترک توجه کنیم و آن مشارکت برای رسیدن به هدف مشترک است.
این پژوهشگر خاطرنشان کرد: در کایر، مردم با تکیه بر اعتماد و همکاری، نیازهای یکدیگر را برطرف میکردند و در تعاونیهای امروزی نیز افراد با تجمیع سرمایه، تخصص، نیروی انسانی و ظرفیتهای خود میتوانند به اهداف اقتصادی و اجتماعی مشترک دست پیدا کنند.
کایر؛ میراثی برای آینده
گل محمدی تواندشتی با تأکید بر ضرورت حفظ فرهنگ همیاری گفت: نباید کایر را صرفاً یک رسم قدیمی و متعلق به گذشته بدانیم. آنچه امروز اهمیت دارد، بازشناسی روح کایر است؛ یعنی همان فرهنگ مشارکت، اعتماد، مسئولیتپذیری و کنار هم بودن.
وی ادامه داد: میتوان این فرهنگ را در قالبهای جدید و متناسب با نیازهای امروز احیا کرد؛ از تعاونیهای روستایی و کشاورزی گرفته تا تعاونیهای صنایع دستی، گردشگری، تولیدات بومی و کسبوکارهای محلی.
این پژوهشگر فرهنگ و آیینهای مازندران در پایان گفت: هفته تعاون فرصت مناسبی است تا در کنار توجه به ظرفیتهای اقتصادی تعاونیها، به ریشههای فرهنگی تعاون نیز توجه کنیم. مازندران در گذشته تجربه ارزشمندی به نام «کایر» داشته است؛ تجربهای که به مردم میآموخت هیچکس نباید در کار و زندگی تنها بماند.
وی افزود: شاید امروز شکل کایر تغییر کرده باشد، اما پیام آن همچنان تازه است؛ «امروز برای تو، فردا برای من». این همان روحی است که میتواند فرهنگ تعاون را از یک مفهوم اقتصادی به یک فرهنگ اجتماعی پایدار تبدیل کند.
انتهای پیام
