خسرو عزیزی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به پیامدهای تغییر اقلیم، اظهار کرد: بر اساس تعریف هیئت بینالدول تغییر اقلیم (IPCC)، تغییر اقلیم به معنای تغییر در متوسط شرایط آبوهوایی یک منطقه نسبت به الگوی مورد انتظار آن در یک دوره زمانی بلندمدت است.
وی افزود: فعالیتهای انسانی مهمترین عامل تغییر اقلیم به شمار میرود، چراکه موجب انباشت گازهای گلخانهای با ماندگاری طولانیمدت در جو، از جمله دیاکسیدکربن، متان، اکسید نیتروژن و هالوکربنها میشود.
این دکتری زراعت با بیان اینکه اقلیم نقش تعیینکنندهای در مکان، منابع تولید، بهرهوری منابع آب و فعالیتهای کشاورزی دارد، ادامه داد: با درجه اطمینان بالایی میتوان گفت افزایش دما و تغییر الگوی بارشها در مقیاس جهانی در آینده اجتنابناپذیر است.
عزیزی عنوان کرد: در سالهای اخیر نیز پیامدهای تغییر اقلیم از جمله گرمتر شدن هوا و تغییر در میزان و پراکنش بارشها بهوضوح قابل مشاهده است.
آسیبپذیری بیشتر کشورهای در حال توسعه
عضو هیاتعلمی دانشگاه لرستان با تأکید بر اینکه آثار تغییر اقلیم در نقاط مختلف جهان و حتی مناطق مختلف یک کشور یکسان نخواهد بود، گفت: پیشبینی میشود کشورهای توسعهنیافته و در حال توسعه، از جمله ایران، نسبت به کشورهای توسعهیافته آسیبپذیری بیشتری در برابر پیامدهای تغییر اقلیم داشته باشند.
وی منابع آب و بخش کشاورزی را از آسیبپذیرترین بخشها در برابر تغییر اقلیم دانست و افزود: این آسیبپذیری هم از جنبه فیزیکی و هم از نظر اقتصادی قابل توجه است.
عزیزی اظهار کرد: هیات بینالدول تغییر اقلیم (IPCC) تغییر اقلیم را چالشی بزرگ برای مناطق خشک، نیمهخشک و کمباران از جمله ایران میداند و بر اساس برخی پیشبینیها، تولید محصولات استراتژیک، بهویژه غلاتی مانند گندم، در ایران طی ۳۰ سال آینده ممکن است حدود ۳۰ درصد نسبت به سطح فعلی کاهش پیدا کند.
خشکسالی، منابع آب و امنیت غذایی را تهدید میکند
این دکتری زراعت با اشاره به پیشبینی آسیبپذیری شدید بخشهای مختلف کشور، گفت: در ایران، آسیبپذیری تولید غذا، جنگلها، مراتع و منابع آب در اثر تغییر اقلیم اجتنابناپذیر خواهد بود.
وی ادامه داد: بررسیها نشان میدهد آثار مخرب تغییر اقلیم در مناطق خشک و نیمهخشک کشور بهمراتب شدیدتر از مناطق شمالی و غربی خواهد بود.
عضو هیاتعلمی دانشگاه لرستان افزود: بر اساس نتایج برخی مدلها، تا سال ۲۰۵۰ احتمال دارد بیش از ۴۰ درصد مناطق مرکزی و خشک کشور با شرایط بسیار دشوار برای سکونت مواجه شوند.
عزیزی با اشاره به پیامدهای خشکی و خشکسالی ناشی از تغییر اقلیم، بیان کرد: باید منتظر بروز مشکلاتی در عرضه و تخصیص منابع آب، تغییر مزیتهای نسبی تولید به نفع برخی مناطق و به زیان مناطق دیگر، ظهور برخی آفات و بیماریهای جدید، پویایی بیشتر علفهای هرز و حتی تغییر در ساختارهای اقتصادی و اجتماعی استانها و کشور باشیم.
افزایش دما دوره رشد محصولات را کوتاه میکند
وی یکی از پیامدهای مشهود تغییر اقلیم را افزایش میانگین دما، گرمتر شدن هوا و کاهش بارشها دانست و گفت: با افزایش دما، طول دوره رشد گیاهان زراعی کوتاهتر میشود و این مسئله در اغلب گیاهان زراعی به کاهش عملکرد منجر خواهد شد.
عضو هیاتعلمی دانشگاه لرستان تأکید کرد: بنابراین راهکارهای سازگاری با شرایط اقلیمی پیشرو باید بهگونهای طراحی شوند که آثار سوء دماهای بالا، خشکی و کمآبی ناشی از تغییر اقلیم، بهویژه در مراحل حساس رشد گیاهان زراعی، کاهش یابد.
وی با اشاره به تنوع اقلیمی استان لرستان، اظهار کرد: با توجه به وجود مناطق گرمسیر، معتدل و سردسیر در استان، لازم است سیاستهای سازگاری و الگوی کشت متناسب با شرایط اقلیمی هر منطقه طراحی شود.
ضرورت تغییر الگوی کشت در دیمزارها
عزیزی در تشریح راهکارهای مقابله با پیامدهای تغییر اقلیم در بخش کشاورزی گفت: در عرصه دیم، که بخش عمده کشت در استان را شامل میشود، باید کشت گیاهان پاییزه با هدف استفاده از بارندگیهای پاییز، زمستان و اوایل بهار در اولویت قرار گیرد.
وی استقرار سیستمهای خاکورزی حفاظتی، کاهش مصرف آب و افزایش بهرهوری اقتصادی، حفظ منابع پایه، کشت گیاهان کمتوقع و ارقام زودرس و پُرمحصول و همچنین تغییر الگوی کشت بر اساس توزیع بارشها در استان را از دیگر راهکارهای سازگاری با تغییر اقلیم برشمرد.
این دکتری زراعت افزود: کشت پاییزه چغندرقند، در صورت حل مشکل مقاومت ارقام مورد استفاده در برابر سرما از طریق اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، میتواند گام مهمی در کاهش مصرف آب آبیاری و استفاده بهینه از بارشهای پاییزه و زمستانه باشد.
کشت گیاهان کمآببر در اراضی شیبدار
عضو هیاتعلمی دانشگاه لرستان با اشاره به ضرورت مدیریت اراضی بر اساس ویژگیهای زمین، گفت: در زمینهایی با شیب بیش از ۱۲ درصد، سیاست تولید باید به سمت کشت گیاهان چندساله خشبی و نیمهخشبی، از جمله باغات در صورت تأمین حداقل نیاز آبی، و همچنین گیاهان دارویی کمتوقع با نیاز آبی پایین هدایت شود.
وی ادامه داد: در زمینهایی با شیب کمتر از ۱۲ درصد نیز باید ساماندهی تولید بر مبنای حذف علمی آیش و استفاده از علوفه و حبوبات در تناوب زراعی دیمزارها انجام شود.
عزیزی تأکید کرد: در مجموع، در عرصههای دیم استان با توجه به پراکنش بارندگی و نوع اقلیم، لازم است سیاستهای کشت متفاوتی متناسب با شرایط اقلیمی هر منطقه در نظر گرفته شود.
پایین بودن مواد آلی خاک؛ چالش مهم دیمزارها
وی یکی از مهمترین چالشهای دیمزارهای استان را پایین بودن میزان مواد آلی خاک عنوان کرد و گفت: بررسیهای علمی نشان میدهد میزان مواد آلی در بسیاری از این اراضی حدود نیم درصد است.
عضو هیاتعلمی دانشگاه لرستان افزود: پایین بودن مواد آلی خاک موجب کاهش توانایی خاک در حفظ رطوبت، کاهش فعالیت میکروارگانیسمهای خاک و در نهایت کاهش حاصلخیزی و تولید محصول میشود.
این دکتری زراعت با بیان اینکه تغییر اقلیم علاوه بر کاهش بارشها، موجب نامنظم شدن میزان و پراکنش بارندگیها میشود، گفت: بهبود میزان مواد آلی خاک در دیمزارها میتواند یکی از راهکارهای عملی برای مقابله با خشکی و خشکسالی باشد.
عزیزی اظهار کرد: اگرچه میتوان از جنبههای اکولوژیکی و زراعی مختلفی به آثار تغییر اقلیم پرداخت، اما با توجه به گستردگی موضوع، درک دقیق وضعیت تولید محصولات زراعی در شرایط اقلیمی آینده استان نیازمند انجام مطالعات در مقیاس منطقهای و ملی است.
انتهای پیام
