در روزهایی که سایه بیماری بر زندگی انسان‌ها سنگینی می‌کند، وقتی ترس از دست دادن عزیزان، خانواده‌ها را در اضطراب و نگرانی فرو می‌برد و نفس‌های بیماران به شماره می‌افتد، این پرستاران هستند که با دستانی خسته، اما قلبی سرشار از امید، در کنار بیماران می‌مانند، آنان که گاه ساعت‌ها از خانواده خود دور می‌شوند تا خانواده‌ای دیگر، لحظه‌ای بیشتر در کنار عزیزش بماند، آنان که در میان هیاهوی دستگاه‌های بیمارستانی، صدای درد بیماران را می‌شنوند، دست‌های لرزانشان را می‌فشارند و در لحظه‌هایی که امید کمرنگ می‌شود با کلامی آرام و نگاهی مهربان، مرهمی بر زخم‌های جسم و جان انسان‌ها می‌گذارند، پرستاری تنها یک شغل نیست، بلکه روایت بی‌وقفه‌ای از مسئولیت، صبوری، عشق و ایثار است که هر روز در راهروهای بیمارستان‌ها و بر بالین بیماران تکرار می‌شود.
روزهای سخت همه‌گیری کرونا را به یاد بیاوریم، روزهایی که بیماری، مرزهای زندگی را درنوردیده بود، اضطراب و نگرانی در خانه‌ها موج می‌زد و بسیاری از مردم برای حفظ جان خود و عزیزانشان، چشم‌انتظار تلاش کادر درمان بودند، در آن روزهای نفسگیر، پرستاران با وجود خستگی، نگرانی از ابتلای خود و احتمال انتقال بیماری به خانواده‌هایشان، در خط مقدم مقابله با بیماری ایستادند، آنان بارها از کنار خانواده‌هایشان گذشتند تا در کنار بیماران باشند و گاه، خستگی شیفت‌های طولانی را با اندکی استراحت جبران کردند و دوباره به میدان خدمت بازگشتند، در روزهای جنگ و دیگر بحران‌ها نیز، هنگامی که سلامت و امنیت مردم در معرض تهدید قرار می‌گیرد، این قشر از نخستین گروه‌هایی است که بار سنگین مراقبت از آسیب‌دیدگان و نجات جان انسان‌ها را بر دوش می‌کشد، بی‌آنکه بتواند در میانه بحران، مسئولیت خود را به فردا موکول کند.
اگر تلاش‌ها، جانفشانی‌ها و ایستادگی پرستاران در چنین روزهایی نبود، بی‌تردید عبور جامعه از بحران‌های سلامت و حوادث دشوار، با رنج‌ها و خسارت‌های بیشتری همراه می‌شد، با این حال، در پس این تصویر پرافتخار از فداکاری و خدمت، واقعیتی وجود دارد که نباید در هیاهوی تجلیل‌ها و ستایش‌ها گم شود، واقعیت زندگی پرستارانی که پس از پایان بحران‌ها نیز با مشکلات متعدد شغلی و معیشتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و گاه، آنگونه که شایسته جایگاه و مسئولیتشان است، مورد توجه قرار نمی‌گیرند.
پرستاری که ساعت‌ها بر پای خود می‌ایستد، شیفت‌های طولانی و شبانه را پشت سر می‌گذارد، با کمبود نیرو و فشار کاری مواجه است و در بسیاری از مواقع، خستگی جسمی و فشارهای روحی ناشی از مواجهه مداوم با درد و رنج بیماران را به خانه می‌برد، پیش از آنکه به تحسین و تمجید نیاز داشته باشد، به شرایطی نیاز دارد که بتواند با آرامش و امنیت شغلی به کار خود ادامه دهد، دغدغه‌های معیشتی، مطالبات صنفی، تناسب میان حجم مسئولیت و دریافتی، فرسودگی شغلی و ضرورت تأمین نیروی انسانی کافی، بخشی از مسائلی است که نمی‌توان با چند جمله محبت‌آمیز یا برگزاری یک مراسم مناسبتی از کنار آن‌ها گذشت.
با فرا رسیدن روز پرستار، بار دیگر فضای رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی از پیام‌های تبریک، تصاویر یادبود، سخنان ستایش‌آمیز و وعده‌های قدردانی پر می‌شود، مسئولان از جایگاه والای پرستاری می‌گویند، مردم از زحمات این قشر تشکر می‌کنند و نام پرستاران در صدر اخبار و مناسبت‌ها قرار می‌گیرد، اما پرسش اینجاست که این توجه تا چه اندازه از مرزهای تقویم فراتر می‌رود؟ آیا پرستارانی که امروز شایسته‌ترین واژه‌ها را برای توصیف فداکاری‌هایشان دریافت می‌کنند، فردا نیز در تصمیم‌گیری‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌های مرتبط با سلامت و معیشت خود دیده خواهند شد؟ آیا مشکلاتی که سال‌هاست بخشی از دغدغه‌های این قشر را تشکیل می‌دهد، با پایان مراسم‌های روز پرستار همچنان در اولویت باقی می‌ماند یا بار دیگر زیر سایه مسائل دیگر به فراموشی سپرده می‌شود؟
واقعیت این است که پرستاران را نمی‌توان تنها در روزی مشخص از سال به یاد آورد، همانگونه که بیماری، درد و نیاز مردم به مراقبت، محدود به روزهای خاص نیست، بیمارستان‌ها در تمام روزهای سال به حضور پرستاران نیاز دارند و بیماران، فارغ از مناسبت‌های تقویمی، به مراقبت، توجه و همراهی آنان وابسته‌اند، بنابراین، حمایت از پرستاران نیز باید از چارچوب تبریک‌های مناسبتی فراتر برود و به برنامه‌ای مستمر برای بهبود شرایط کار، تقویت امنیت شغلی، رسیدگی به مطالبات، حمایت از سلامت روان و جسم آنان و فراهم کردن زمینه فعالیت در محیطی ایمن و استاندارد تبدیل شود.
اولویت پرستاران، اصلاح نظام پرداختی است
سمیه ولی‌پور، پرستار ارشد بیمارستان هاجر شهرکرد با ۱۶ سال سابقه خدمت و عضو هیئت‌مدیره نظام پرستاری شهرکرد، با اشاره به اختلاف حقوق دریافتی میان گروه‌های مختلف شاغل در نظام سلامت اظهار کرد: مسئله پرستاران مخالفت با پزشکان نیست، بلکه اعتراض به بی‌عدالتی در نظام پرداخت است، وقتی اختلاف قابل‌توجهی میان دریافتی گروه‌های مختلف وجود دارد، باید مشخص شود این تفاوت‌ها بر چه مبنایی تعیین شده و آیا تناسبی میان میزان کار، مسئولیت، فشار کاری و دریافتی افراد وجود دارد یا خیر.
عضو هیئت‌مدیره نظام پرستاری شهرکرد با بیان اینکه نابرابری در پرداخت‌ها تنها به پرستاران و پزشکان محدود نمی‌شود، گفت: رزیدنت‌ها نیز بخش قابل توجهی از فشار کاری بیمارستان‌ها را تحمل می‌کنند، اما شرایط معیشتی مناسبی ندارند، بنابراین مسئله صرفا اختلاف دریافتی میان پرستاران و پزشکان نیست، بلکه باید کل نظام پرداخت در حوزه سلامت مورد بررسی قرار گیرد.
ولی‌پور با انتقاد از تفاوت حقوق و مزایای کارکنان دستگاه‌های مختلف اجرایی، تصریح کرد: مشکل اصلی بی‌نظمی و ناهماهنگی در نظام پرداخت کارکنان دولت است، زیرا نمی‌توان برای برخی گروه‌ها افزایش حقوق و مزایای قابل توجه در نظر گرفت، اما گروه‌هایی مانند معلمان و پرستاران همچنان با دریافتی پایین و مشکلات معیشتی روبرو باشند، اگر قرار است از کارکنان دولت انتظار خدمت‌رسانی و تاب‌آوری در شرایط دشوار وجود داشته باشد، باید به وضعیت معیشتی تمامی گروه‌ها به صورت یکسان نیز توجه شود و حمایت‌ها بر مبنای عدالت صورت گیرد
وی با اشاره به شرایط جنگی که طی ماه‌های گذشته در کشور حاکم بود، افزود: در برخی دستگاه‌ها پرداخت‌های تشویقی قابل‌توجهی در نظر گرفته شده است، در حالی‌که پرستاران نیز در همان شرایط و چه بسا با مسئولیت مهمتری، در شیفت‌های کاری حضور داشتند و به ارائه خدمات درمانی ادامه دادند، اما پرداخت‌ها و مزایای متناسبی برای این گروه در نظر گرفته نشده است.
این پرستار یکی از راهکارهای مقابله با نابرابری در پرداخت‌ها را شفاف‌سازی دریافتی کارکنان دانست و تاکید کرد: لازم است تمام اجزای حقوق، مزایا، پاداش‌ها، پرداخت‌های تشویقی و سایر دریافتی‌های کارکنان به‌صورت شفاف در فیش تجمیعی آنان ثبت شود، زمانیکه اطلاعات مربوط به پرداخت‌ها به‌صورت روشن و یکپارچه در دسترس باشد، امکان بررسی و مقایسه دریافتی‌ها فراهم می‌شود، به همین منظور اگر فیش تجمیعی از سمت ادارات مربوطه به صورت شفاف ارائه نمی‌شود، نیاز به برخورد مناسبی از سمت سازمان برنامه و بودجه کشور است.
وی با اشاره به اقدامات انجام گرفته در راستای حقوق پرستاران گفت: در سه سال متوالی جلساتی با رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد برگزار شد تا مشکلات و مطالبات این گروه مطرح و برای رفع آن‌ها اقدام شود، اما این پیگیری‌ها به نتیجه ملموس و مورد انتظار نرسید و در کنار جلسات برگزار شده، مکاتبات متعددی نیز با نمایندگان مجلس، دادگستری، سازمان برنامه و بودجه، ستاد امر به معروف و سایر نهادهای مرتبط نیز انجام شد.
عضو هیئت‌مدیره نظام‌پرستاری شهرکرد ادامه داد: اولویت پرستاران اصلاح نظام پرداختی است، به طوریکه طبق این نظام، پرستاران انتظار تقسیم عادلانه حقوق و مزایا را دارند، به طور مثال امروزه دریافتی گروهی از نیروهای خدماتی شاغل در بیمارستان از پرستاران بیشتر است که این تبعیض‌ها باعث سرخوردگی پرستاران خواهد شد.
ولی‌پور با اشاره به پیگیری مطالبات جامعه پرستاری از مسیرهای قانونی، گفت: ۱۶۸ هیئت‌مدیره نظام پرستاری کشور می‌توانند به‌صورت هماهنگ از طریق دیوان عدالت اداری شکایت کنند، سازمان نظام پرستاری شهرکرد این اقدام را انجام داده و مهلت سه ماهه دستگاه‌ها برای پاسخگویی به اظهارنامه‌های ارسال شده نیز به پایان رسیده است، همچنین می‌توانیم اظهارنامه‌های تنظیم‌شده را در اختیار سایر سازمان‌های نظام پرستاری سایر استان‌ها قرار دهیم تا با اتحاد و هماهنگی، شکایت خود را در دیوان عدالت اداری مطرح کنند و برای پایان دادن به بی‌عدالتی‌های موجود در جامعه پرستاری گام برداریم.
این عضو هیئت‌مدیره نظام پرستاری شهرکرد با تاکید بر اینکه پرداخت به موقع معوقات به‌تنهایی پاسخگوی مطالبات پرستاران نیست، گفت: مسئله اصلی، اصلاح ساختار پرداخت‌ها و برقراری عدالت در نظام حقوق و مزایا است، موضوعی که بدون تصمیم‌گیری در سطوح کلان و نظارت مؤثر نهادهای مسئول، به نتیجه نخواهد رسید.
ولی‌پور با تاکید بر مسئولیت قوه قضائیه در رسیدگی به بی‌عدالتی‌ها در حوزه نظام سلامت، خاطرنشان کرد: قوه قضائیه باید در برابر بی‌عدالتی‌ها و تضییع حقوق کارکنان نقش موثر و مسئولانه‌ای ایفا کند، زیرا اگر قرار است عدالت در جامعه محقق شود، دستگاه قضایی نیز باید نسبت به اجرای آن حساسیت و مسئولیت‌پذیری داشته باشد، عدالت در جامعه اسلامی یک مسئله حائز اهمیت است.
پرستاران با وجود مشکلات معیشتی، به دلیل علاقه به بیماران و تعهد حرفه‌ای همچنان در این شغل مانده‌اند
در ادامه مینا ابراهیمی، پرستار بیمارستان کاشانی شهرکرد با ۲۱ سال سابقه خدمت، با انتقاد از پایین بودن حقوق و مزایای پرستاران در مقایسه با حجم کار و فشارهای جسمی و روانی این شغل، نسبت به کاهش انگیزه پرستاران، افزایش مهاجرت و روی آوردن نیروهای متخصص به مشاغل دیگر هشدار داد و اظهار کرد: بسیاری از پرستاران با وجود مشکلات معیشتی، به دلیل علاقه به بیماران و تعهد حرفه‌ای همچنان در این شغل مانده‌اند.
وی با توصیف وضعیت معیشتی پرستاران، افزود: حال و روز پرستاران واقعا خوب نیست و حقوقی که پرستاران دریافت می‌کنند، تناسبی با کاری که انجام می‌دهند ندارد. این مسئله تنها به حقوق پایه محدود نمی‌شود، بلکه کارانه و اضافه‌کار نیز از جمله مشکلات جدی پرستاران است، باوجود حجم بالای کار و مسئولیت‌های سنگین، دریافتی این گروه همچنان پایین بوده و پاسخگوی هزینه‌های زندگی نیست.
این پرستار با اشاره به افزایش مهاجرت نیروهای پرستاری، افزود: در برخی استان‌ها، مهاجرت پرستاران به شدت افزایش یافته است، تعدادی از همکاران ما نیز به کشورهای دیگر، از جمله آلمان و دانمارک، مهاجرت کرده‌اند و برخی نیز برای یافتن شرایط کاری و معیشتی بهتر به شهرهای بزرگتر می‌روند، در کنار این موارد، تعدادی از پرستاران نیز به مشاغل دیگر روی آورده‌اند، زیرا با درآمد پرستاری به سختی می‌توان هزینه‌های زندگی را تأمین کرد.
وی ادامه داد: همکارانی که مهاجرت کرده‌اند، باوجود مشکلات زندگی در غربت و دوری از خانواده، در بسیاری موارد از شرایط کاری و درآمدی بهتری برخوردار شده‌اند، این موضوع نشان می‌دهد که پایین بودن دریافتی پرستاران در داخل کشور تا چه اندازه می‌تواند در تصمیم آنان برای مهاجرت تاثیرگذار باشد.
ابراهیمی با تاکید بر تفاوت ماهیت شغل پرستاری با بسیاری از مشاغل دیگر، گفت: مسئولیت پرستاری فقط حضور در محل کار و انجام چند وظیفه مشخص نیست، پرستاران مستقیما با سلامت و جان بیماران سروکار دارند و باید در برابر اقدامات و تصمیم‌های حرفه‌ای خود پاسخگو باشند، همچنین پرستاران باید در طول شیفت کاری، مراقبت از بیماران را با دقت انجام دهند و در صورت بروز اتفاق یا عارضه، درباره عملکرد خود پاسخگو باشند، بنابراین، مسئولیت این شغل بسیار فراتر از ساعات حضور در بیمارستان است، اما دریافتی پرستاران تناسبی با این میزان مسئولیت ندارد.
عضو کادر پرستاری بیمارستان کاشانی شهرکرد با انتقاد از کمبود مزایا و حمایت‌های رفاهی ویژه پرستاران، خاطرنشان کرد: در بسیاری از دستگاه‌ها و ادارات، کارکنان از امکانات رفاهی، برنامه‌های تفریحی و هدایای مناسبتی برخوردارند، اما پرستاران از چنین حمایت‌هایی به میزان کافی بهره‌مند نیستند، حتی در مواردی که امکان استفاده از برنامه‌های تفریحی وجود دارد، هزینه آن نیز باید از سوی خود کارکنان پرداخت شود.
وی افزود: در برخی مشاغل، به مناسبت‌های مختلف از کارکنان حمایت می‌شود و تسهیلاتی برای آنان در نظر گرفته می‌شود، اما پرستاران باوجود فعالیت در شرایط دشوار و تحمل فشارهای جسمی و روانی، از امکانات و مزایای متناسب برخوردار نیستند، این مسئله در کنار حقوق پایین و تأخیر در پرداخت مطالبات، بر نارضایتی و کاهش انگیزه آنان تأثیر می‌گذارد.
انتهای پیام
