دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ | ۱۰:۲۰
اگر مخالفید، فیلم دیگری بسازید!

جدیدترین اظهارات کارگردان «لباس شخصی»

اگر مخالفید، فیلم دیگری بسازید!

کارگردان «لباس شخصی» با انتقاد از نگاه‌های محدودکننده به سینمای داستانی، تأکید کرد که اختلاف بر سر روایت یک فیلم‌ساز نباید به حذف اثر منجر شود و مخالفان می‌توانند به‌جای جلوگیری از نمایش فیلم، روایت دیگری از همان موضوع ارائه کنند.

به گزارش ایسنا، فیلم سینمایی «لباس شخصی» به کارگردانی امیرعباس ربیعی که در سال ۱۳۹۸ تولید شده بود، پس از هفت سال تأخیر، از ۲۴ تیرماه ۱۴۰۵ در سینماهای کشور اکران شد و از ۵ آبان‌ماه نیز به‌صورت آنلاین در دسترس مخاطبان قرار گرفت. اثری که با محوریت پرونده نفوذ حزب توده در سال‌های ابتدایی انقلاب ساخته شده و در زمان نمایش خود نیز بحث‌هایی درباره روایت تاریخی و نگاه سیاسی فیلم برانگیخته است.

ربیعی پیش‌تر در گفت‌وگو با ایسنا، علت تأخیر در اکران «لباس شخصی» را نوعی سوءتفاهم فرهنگی میان فیلم‌ساز و برخی مدیران فرهنگی و امنیتی توصیف کرده بود.

او همچنین در آن گفت‌وگو معتقد بود که با وجود فشارهای روانی ناشی از این تأخیر، مسئله نفوذ در شرایط امروز برای مخاطب ملموس‌تر شده و فیلم می‌تواند ارتباط عمیق‌تری با او برقرار کند.

این کارگردان حالا در گفت‌وگوی تازه با ایسنا، ضمن اشاره به آسیب‌های ناشی از تأخیر در نمایش فیلم، درباره تغییر شرایط اجتماعی و سیاسی در این سال‌ها، اختلاف روایت‌ها از وقایع تاریخی، تأثیر تجربه توقیف بر مسیر فیلم‌سازی و همچنین فرصت‌های اکران آنلاین سخن گفته است.

هفت سال دوری از پرده؛ فیلمی که از زمانه‌اش عقب ماند

امیرعباس ربیعی درباره تأثیر گذشت هفت سال بر مواجهه مخاطبان با فیلم «لباس شخصی» گفت: در این مدت جامعه، نسل مخاطبان و فضای فرهنگی، اجتماعی و سیاسی تغییر کرده است. اگر فیلم در همان سال‌های ابتدایی پس از تولید اکران می‌شد، در بستر و شرایط متفاوتی دیده می‌شد و طبیعتاً واکنش‌های دیگری را به دنبال داشت.

او ادامه داد: از ابتدا تلاش من این بود که فیلم به زمانه خودش وابسته نباشد. موضوع اصلی «لباس شخصی» نفوذ است؛ مسئله‌ای که شاید در زمان تولید فیلم برای بخشی از مخاطبان درک ملموس و نزدیکی نداشت، اما امروز با توجه به تجربه دو جنگ اخیر و غافلگیری‌های امنیتی، ارتباط مخاطب با آن بیشتر شده است.

این کارگردان با اشاره به اینکه تأخیر در اکران به فیلم آسیب زده است، اظهار کرد: این تأخیر قطعاً آسیب‌هایی داشته و فیلم می‌توانست در زمان خودش واکنش بیشتری برانگیزد. با این حال، موضوع آن، همچنان ظرفیت طرح و بحث دارد. گاهی فاصله گرفتن از تب‌وتاب یک واقعه تاریخی نیز می‌تواند به مخاطب کمک کند با تمرکز بیشتری به موضوع نگاه کند.

روایت هفت سال توقیف یک فیلم / اگر مخالفید، فیلم دیگری بسازید!

اگر روایت فیلم را قبول ندارید، روایت دیگری بسازید

ربیعی در پاسخ به پرسشی درباره انتقادهایی که نسبت به روایت تاریخی «لباس شخصی» مطرح شده است، گفت: باید میان فیلم سینمایی داستانی و مستند تاریخی یا گزارش وقایع تفاوت قائل شد. من فیلم سینمایی ساخته‌ام، نه مستند تاریخی. سینما به زاویه دید، شخصیت‌پردازی، موقعیت‌سازی و امکانات دراماتیک نیاز دارد و پژوهش تاریخی نیز باید در ساختار درام قرار بگیرد.

او افزود: این به معنای مجاز بودن جعل یا تحریف تاریخ نیست و من چنین چیزی را نمی‌پذیرم، اما انتظار تطابق مو به مو و بدون هیچ دخل‌وتصرف دراماتیک از یک اثر داستانی نیز درست نیست. فیلم‌ساز برای روایت یک موضوع تاریخی ناگزیر است از ابزارهای سینما استفاده کند و آن را در قالب یک اثر دراماتیک پیش ببرد.

اگر کسی با روایت یک فیلم‌ساز مخالف است، می‌تواند روایت دیگری ارائه کند و حتی فیلم دیگری بسازد. جلوگیری از نمایش یک فیلم، جای نقد تاریخی را نمی‌گیرد. به نظرم باید به جای حذف اثر، امکان گفت‌وگو و بررسی آن فراهم شوداین کارگردان با اشاره به وجود روایت‌ها و اسناد مختلف درباره برخی وقایع تاریخی بیان کرد: میان روایت یک واقعه و برداشت فیلم‌ساز از آن تفاوت وجود دارد. سینما می‌تواند عرصه پرسش و بازخوانی باشد. مسئولیت فیلم‌ساز در قبال واقعیت تاریخی مهم است، اما در عین حال باید امکان داشتن زاویه دید و آزادی درام را نیز پذیرفت.

ربیعی ادامه داد: باید اجازه بدهیم روایت‌ها مطرح شوند و بعد درباره آنها نقد کارشناسی صورت بگیرد. اگر کسی با روایت یک فیلم‌ساز مخالف است، می‌تواند روایت دیگری ارائه کند و حتی فیلم دیگری بسازد. جلوگیری از نمایش یک فیلم، جای نقد تاریخی را نمی‌گیرد. به نظرم باید به جای حذف اثر، امکان گفت‌وگو و بررسی آن فراهم شود.

روایت هفت سال توقیف یک فیلم / اگر مخالفید، فیلم دیگری بسازید!

توقیف، فیلم‌ساز را محتاط می‌کند؛ نه لزوماً خودسانسور

او درباره تأثیر تجربه توقیف «لباس شخصی» بر انتخاب سوژه‌های بعدی خود نیز گفت: چنین تجربه‌ای قطعاً بر ذهن فیلم‌ساز اثر می‌گذارد و او را محتاط‌تر می‌کند، اما باید میان احتیاط و خودسانسوری تفاوت قائل شد. اینکه فیلم‌ساز نگران حاشیه‌ها و تبعات یک موضوع باشد، نباید باعث شود از پرداختن به سوژه‌های مهم و مناقشه‌برانگیز فاصله بگیرد.

ربیعی تأکید کرد: انتخاب سوژه باید بر اساس ارزش روایت و حرفی باشد که آن موضوع می‌تواند برای جامعه امروز داشته باشد. نمی‌توان صرفاً به دلیل اینکه ممکن است درباره یک موضوع اختلاف‌نظر وجود داشته باشد، از پرداختن به آن صرف‌نظر کرد.

او درباره معیارهایش برای انتخاب سوژه‌های تاریخی توضیح داد: بخش‌هایی از تاریخ وجود دارند که کمتر به آنها پرداخته شده و ظرفیت روایت انسانی و دراماتیک دارند. برای من مهم است که بتوانم با پرداختن به این موضوعات به فهم عمومی کمک کنم و مسئله‌ای را مطرح کنم که برای امروز جامعه نیز معنادار باشد. تجربه «لباس شخصی» نه‌تنها باعث نشده از سوژه‌های حساس فاصله بگیرم، بلکه انگیزه‌ام را برای پرداختن به چنین موضوعاتی بیشتر کرده است.

روایت هفت سال توقیف یک فیلم / اگر مخالفید، فیلم دیگری بسازید!

اکران آنلاین؛ فرصتی برای رسیدن فیلم به مخاطبانی فراتر از سینما

کارگردان «لباس شخصی» در ادامه درباره عرضه آنلاین این فیلم و تفاوت آن با اکران در سالن‌های سینما گفت: من از هر بستری که امکان دیده شدن فیلم را فراهم کند استقبال می‌کنم. اکران آنلاین نمی‌تواند جای سینما را بگیرد، زیرا تجربه جمعی تماشای فیلم در سالن و واکنش هم‌زمان مخاطبان، بخشی از ماهیت سینماست؛ اما در عین حال، نمایش آنلاین امکان دسترسی گروه‌های بیشتری از مخاطبان را فراهم می‌کند.

او افزود: در اکران آنلاین، افرادی که در شهرهای فاقد سالن سینما زندگی می‌کنند یا به دلایل مختلف امکان حضور در سینما را ندارند، می‌توانند فیلم را تماشا کنند. همچنین مخاطبان خارج از کشور نیز فرصت دسترسی به اثر را پیدا می‌کنند.

ربیعی با ابراز رضایت از اینکه «لباس شخصی» هم اکران سینمایی را تجربه کرده و هم در بستر آنلاین در دسترس مخاطبان قرار گرفته است، گفت: در نهایت آنچه برای من اهمیت دارد، دیده شدن فیلم و رسیدن آن به مخاطب است. هر بستری که بتواند به تحقق این هدف کمک کند، ارزشمند است.

در ادامه تیزر فیلم «لباس شخصی» را ببینید:

انتهای پیام

# فرهنگی و هنری

آخرین اخبار فرهنگی و هنری