به گزارش ایسنا، تحلیل شاخصهای علمی و فناورانه در حوزه هوش مصنوعی نشان میدهد جایگاه ایران در تولید مقالات کنفرانسی این حوزه طی یک دهه گذشته با افت و نوسان همراه بوده است. ایران که تا سال ۲۰۱۴ با در اختیار داشتن حدود ۱.۹ درصد از کل مقالات کنفرانسی هوش مصنوعی جهان در میان کشورهای منطقه پیشتاز بود، پس از آن جایگاه خود را به ترکیه واگذار کرد و از سال ۲۰۲۲ به رتبه چهارم منطقه رسیده است. در حال حاضر سهم ایران از این مقالات به حدود ۰.۵ درصد در جهان کاهش یافته است.
در مقابل، بررسی شاخصهای مربوط به پروژههای نرمافزاری متنباز نشان میدهد مشارکت ایران در این بخش روندی رو به رشد داشته و کشور توانسته سهم خود را در توسعه پروژههای هوش مصنوعی افزایش دهد؛ موضوعی که میتواند نشاندهنده ظرفیت رو به گسترش کشور در توسعه فناوریهای نوین و همکاریهای فناورانه در سطح بینالمللی باشد.
ایران تا سال ۲۰۱۴ بیشترین تعداد و سهم از مقالات کنفرانسی هوش مصنوعی در منطقه را با ۱.۹ درصد از کل مقالات جهان را در اختیار داشت. پس از سال ۲۰۱۴ ترکیه از ایران پیشی گرفته و از سال ۲۰۲۲ ایران در رتبه چهارم در میان کشورهای منطقه قرار گرفته است. هم اکنون ایران تنها ۰.۵ درصد از کل مقالات کنفرانسی هوش مصنوعی جهان را در اختیار دارد.
از نظر مشارکت در کنفرانسهای برتر هوش مصنوعی، ایران با تنها ۰.۲ درصد از مقالات، در پایینترین جایگاه منطقه به همراه ترکیه قرار دارد و مسیر طی شده در ۱۰ سال گذشته ارتباطات اندک بینالمللی علمی ایران را منعکس میکند. این روند انتقال، نفوذ و جذب دانش بینالمللی را به شدت محدود کرده است.
در میان کشورهای منطقه، رژیم صهیونیستی با حدود ۲ درصد از کل مقالات جهان در کنفرانسهای برتر هوش مصنوعی با اختلاف، پیشرو در منطقه خاورمیانه است.
از نظر مشارکت در پروژههای بینالمللی، ایران با در اختیار داشتن ۱.۱ درصد از کل پروژههای هوش مصنوعی منبعباز در جهان پس از ترکیه در جایگاه دوم منطقه قرار دارد. ایران در سال ۲۰۲۰ تنها ۰.۳ درصد از پروژههای منبعباز هوش مصنوعی را داشته که شرایط فعلی نشانگر یک روند رو به رشد با شیب مناسب است.
از نظر مشارکت در پروژههای با تأثیر بالای منبعباز هوش مصنوعی در دنیا، ایران پس از ترکیه با ۰.۶ درصد همچنان در جایگاه دوم منطقه و در کنار رژیم صهیونیستی قرار دارد. در این شاخص که بیانگر کیفیت است، فاصله ایران با کشورهای امارات و عربستان نیز فاصله اندکی است. ادامه این روند میتواند باعث افزایش سهم ایران در پروژههای هوش مصنوعی شود و این ظرفیت وجود دارد تا ایران در سالهای آینده از کشوهایی مانند کره جنوبی در گام اول و از آلمان در مرحله دوم پیشی گیرد.
همان طور که در نمودار زیر نشان داده شده است، طی سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ ایران با کاهش قابل توجهی در تعداد مقالات کنفرانسی مواجه بوده، به طوری که تعداد مقالات از ۶۳۱ به ۲۴۵ کاهش یافت. این کاهش به دلایل مختلفی از جمله تحریمهای بینالمللی، کاهش بودجههـای تحقیقاتی و تغییرات در سیاستهای علمی کشور مرتبط است.
در بازه سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ ایران توانسته رشد مثبتی در تعداد مقالات خود داشته باشد. این رشد میتواند به دلیل افزایش توجه به تحقیقات علمی، همکاریهای بینالمللی و تقویت زیر ساختهای پژوهشی رخ داده باشد. از سال ۲۰۱۸ به بعد، ایران دوباره با نوساناتی در تعداد مقالات کنفرانسی مواجه شده است.
در سال ۲۰۲۳ تعداد مقالات به ۳۵۵ کاهش یافت که نسبت به سالهای قبل از آن کاهش محسوسی داشته است. به طور کلی، ایران در برخی سالها شاهد رشد مثبت در تعداد مقالات بوده، اما این رشد پایدار نبوده و با نوساناتی همراه بوده است. این نوسانات نشان دهنده تاثیر مستقیم شرایط اقتصادی و سیاسی بر فعالیتهای پژوهشی کشور است. برای بهبود وضعیت و افزایش سهم ایران در مقالات کنفرانسی هوش مصنوعی، نیاز به برنامهریزی دقیقتر، افزایش بودجههای تحقیقاتی، تقویت همکاریهای بینالمللی و حمایت بیشتر از محققان داخلی وجود دارد.
تعداد و نرخ رشد مقالات کنفرانسی هوش مصنوعی در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳
پروژههای نرمافزاری هوش مصنوعی
یکی دیگر از رکنهای مهم در ارزیابی انتشار دانش هوش مصنوعی، پروژههای متنبازی هستند که با موضوع هوش مصنوعی در فضای وب تعریف شده است. بخش قابل توجهی از توسعه نرمافزار هوش مصنوعی در گیتهاب میتوانـد معیارهـای مربوطـه را در مورد اینکـه چـه کسی برنامههـای مرتبـط بـا هـوش مصنوعـی را توسـعه میدهـد، در کجا ایـن کار را انجام میدهـد و بـا چـه وسعتی و از کـدام ابـزار اسـتفاده میکنـد، مشـخص کنـد. ایـن معیارهـا میتواننـد به عنوان یک شـاخص بـرای بررسی روندهای توسعه برنامهها و پروژههای نرمافزاری باشد.
نمودار زیر تعداد و نر خ رشد پروژههای نرمافزاری هوش مصنوعی ایران را در گذر زمان نشان میدهد:
تعداد و نر خ رشد پروژههای نرمافزاری هوش مصنوعی در ایران در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳
انتهای پیام
