قهوه، نوشیدنی پرمصرفی است که به دلیل تاثیرات محرک و فواید احتمالی بر سلامت بدن، مورد توجه قرار دارد. این نوشیدنی منبع مهمی از ترکیبات زیستفعال مانند کافئین، اسیدهای هیدروکسیسینامیک، تریگونلین و دیترپنهاست که برخی از آنها خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی دارند.
مصرف منظم قهوه با کاهش خطر برخی سرطانها، بیماریهای قلبیعروقی، دیابت نوع ۲ و بیماریهای عصبیتخریبی مانند آلزایمر و پارکینسون مرتبط شناخته شده است. با این حال، ارتباط میان قهوه و ترکیبات زیستفعال آن با سلامت عضلات اسکلتی هنوز بهخوبی شناخته نشده است.
پژوهشگران در این پژوهش شواهد مربوط به تاثیر قهوه و ترکیبات زیستفعال آن بر سلامت عضلات اسکلتی (SM) را بررسی کردند. ابتدا برای شناسایی مطالعات انسانی، حیوانی و آزمایشگاهی درباره تاثیر قهوه، عصاره قهوه یا ترکیبات زیستفعال اصلی آن، جستوجوی نظاممند در چندین پایگاه داده انجام شد و تحقیقات منتشر شده بین سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۵ در این بررسی قرار گرفتند.
مطالعات انسانی به جمعیت عمومی محدود شدند و پژوهشهایی که عمدتا بر عملکرد ورزشی یا تاثیرات افزایشدهنده عملکرد تمرکز داشتند، کنار گذاشته شدند. همچنین مرورهای علمی، چکیدههای کنفرانسها، فراتحلیلها، پروتکلها، فصلهای کتاب و نامههای ارسالی به سردبیران حذف شدند. پس از بررسی عنوان و چکیده مطالب بهدستآمده، متن کامل مطالعات نیز ارزیابی شد. اطلاعات مرتبط، ازجمله ویژگیهای مطالعات، نوع مواجهه، معیارهای اندازهگیری و یافتهها استخراج و در نهایت جمعبندی توصیفی انجام شد.
از میان بیش از ۲۱ هزار رکورد شناساییشده در جستوجوی پایگاههای داده، ۵۴ تحقیق برای بررسی نهایی انتخاب شدند. این تحقیقات شامل ۲۱ تحقیق آزمایشگاهی، ۱۹ تحقیق حیوانی، ۱۳ تحقیق انسانی و یک تحقیق با استفاده از هر سه مدل بودند. در تحقیقات آزمایشگاهی عمدتا از ردههای سلولی عضلات اسکلتی موش استفاده شده بود و تنها دو تحقیق روی سلولهای عضلانی یا میوتیوبهای انسانی انجام شده بود. اسید فرولیک نیز بیش از سایر ترکیبات فنولی در تحقیقات آزمایشگاهی بررسی شده بود.
اسید فرولیک در میوتیوبهای موش باعث افزایش تولید پروتئینهای مرتبط با فیبرهای عضلانی نوع I و IIa و کاهش تولید پروتئین مرتبط با نوع IIb شد، یافتهای که نشان میدهد این ماده ممکن است برنامه رشد عضلات را به سمت نوعی از فیبرهای عضلانی با ویژگیهای اکسیداتیو بیشتر تغییر دهد. نتایج تحقیق دیگری نشان داد اسید فرولیک تکثیر و تمایز سلولهای عضلانی نابالغ را متناسب با میزان و مدت مصرف افزایش میدهد تاثیری که احتمالا از طریق افزایش بیان ژنهای مرتبط با تشکیل استخوان ایجاد میشود.
نتایج چندین پژوهش آزمایشگاهی نشان دادند کافئین میتواند قطر میوتیوبها و سنتز پروتئین را کاهش دهد و مرگ سلولی را افزایش دهد. با این حال، در بسیاری از این تحقیقات از غلظتهایی استفاده شده بود که بهمراتب بیشتر از میزان معمول کافئین موجود در بدن انسان پس از مصرف قهوه است. تنها تحقیق آزمایشگاهی درباره تریگونلین نشان داد که این ترکیب میزان نیکوتینامید آدنین دینوکلئوتید (NAD+) را در میوتیوبهای انسانی بالغ و میوتیوبهای اولیه گرفته شده از موشهای سالخورده افزایش میدهد. همچنین تنها تحقیق آزمایشگاهی درباره کافستول، یکی از دیترپنها، نشان داد که این ماده جذب گلوکز تحریک شده توسط انسولین را در سلولهای عضلانی اسکلتی انسانی افزایش میدهد، تاثیری که با داروی ضد دیابت روزیگلیتازون قابل مقایسه بود.
تحقیقات حیوانی از نظر مدت مواجهه، روش مصرف، مدل حیوانی و میزان مصرف تفاوت زیادی داشتند. در یکی از تحقیقات، مصرف مکمل قهوه وزن چندین عضله ازجمله عضله دوقلو، ماهیچه دراز بازکننده انگشتان پا، عضلات چهارسر ران و عضله درشتنی قدامی را در موشهای نر افزایش داد. همچنین در عضله سهسر، میزان بیان پروتئینهای فاکتور رشد تغییردهنده بتا (TGF-β) و میوستاتین کاهش یافت، پروتئینهایی که رشد عضلات را محدود میکنند.
نتایج پژوهش دیگری نشان داد مصرف قهوه در یک مدل موشی از فرایند پیری، وزن عضلات اسکلتی و قدرت گرفتن پنجه را افزایش میدهد. علاوه بر این، مصرف قهوه میزان قند خون ناشتا را در موشهای مبتلا به دیابت کاهش داد، اما در مقایسه با گروه کنترل باعث بهبود قطر عضلات یا وزن بدن نشد. در تحقیقی جداگانه نیز مصرف قهوه اکسیداسیون گلوکز را افزایش داد و به تجمع گلیکوژن در عضلات موشهایی که رژیم غذایی معمولی داشتند کمک کرد اما این آثار در موشهایی که رژیم غذایی پرچرب داشتند مشاهده نشد.
پژوهشهای انسانی محدود و بیشتر از نوع مشاهدهای بودند و تنها دو کارآزمایی بالینی در میان آنها وجود داشت. در یکی از این کارآزماییها، مصرف روزانه سه فنجان قهوه به مدت ۱۲ هفته با کاهش چربی بدن و افزایش توده عضلانی اسکلتی برآورد شده با روش آنالیز امپدانس زیستی همراه بود. در کارآزمایی دیگر، مصرف مکمل عصاره استاندارد شده دانه قهوه سبز بدون کافئین که سرشار از اسیدهای کلروژنیک بود، در مقایسه با دارونما تغییرات مطلوبی در ترکیب بدن ایجاد کرد. با این حال، افزایش نسبت توده بدون چربی به توده چربی ظاهرا بیشتر ناشی از کاهش چربی و نه افزایش مشخص توده بدون چربی بود.
نتایج پژوهش مشاهدهای نشان داد مصرف بیشتر قهوه، دریافت کلی کافئین یا مصرف قهوه کافئیندار بهتنهایی، با توده عضلانی بیشتر در دستها و پاها، پس از در نظر گرفتن شاخص توده بدنی، در افراد میانسال آمریکایی ارتباط دارد. یک تحلیل جداگانه نیز ارتباطی غیرخطی میان میزان دریافت کافئین و شاخص توده عضلانی اسکلتی پیدا کرد. مطالعات مشاهدهای دیگری که در جمعیتهای آسیایی انجام شدند نیز نشان دادند مصرف قهوه با توده عضلانی بیشتر ارتباط دارد و با کاهش توده عضلانی یا پیامدهای مرتبط با تحلیل عضلات، رابطه معکوس دارد.
همچنین در افراد مسن، ارتباط معکوسی میان مصرف قهوه و اختلال عملکرد یا ضعف جسمانی گزارش شده است. برای مثال، مصرف منظم قهوه در مقایسه با مصرف کم قهوه با کاهش خطر ضعف جسمانی در بزرگسالان اروپایی بالای ۵۵ سال همراه بود. در یک مطالعه آیندهنگر روی افراد مسن ۶۰ ساله و بالاتر نیز مصرف دستکم دو فنجان قهوه در روز با خطر کمتر اختلال حرکتی در مقایسه با افرادی که قهوه مصرف نمیکردند، همراه بود.
در مجموع، قهوه و برخی از ترکیبات زیستفعال آن ممکن است بر مسیرهای زیستی مرتبط با سوختوساز عضلات اسکلتی تاثیر بگذارند. با این حال، شواهد موجود برای نتیجهگیری درباره رابطه علت و معلولی کافی نیستند. بیشتر شواهد انسانی از مطالعات مشاهدهای به دست آمدهاند و در بسیاری از مطالعات پیشبالینی نیز از ترکیبات جداشده، عصارهها یا میزان مصرفی استفاده شده که ممکن است با مصرف معمول قهوه تفاوت داشته باشد.
مدیکال نیوز گزارش کرد، همچنین برای مشخص شدن اینکه قهوه و ترکیبات زیستفعال آن آیا در انسان تاثیر بالینی معناداری بر سلامت عضلات اسکلتی دارند یا خیر، به مطالعات مداخلهای بلندمدت با میزان مصرف مشخص و روشهای معتبر اندازهگیری سلامت عضلات نیاز است.
نتایج این پژوهش در نشریه Food & Function منتشر شده است.
انتهای پیام
