منطقه «رستاق» در شهرستان اشکذر، با توجه به نزدیکی به شهر میراث جهانی یزد و برخورداری از ظرفیتهای متنوع میراث ملموس و ناملموس فرهنگی، از پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به یکی از مسیرهای هدف گردشگری در استان یزد برخوردار است.
این منطقه با تجمیع آثار تاریخی متعدد از جمله «مسجد جامع» و «قلعه عزآباد»، «مجموعه تاریخی سلسله دادائی در بندرآباد»، «چاپارخانه» و «دروازه همتآباد»، «قلعه صدرآباد»، «قلعه ابراهیمآباد»، «مسجد ترکنآباد» و «بافت تاریخی شمسی»، در کنار ویژگیهای طبیعی نظیر تپههای شنی و سازههای آبی، میتواند با معرفی اصولی و مدیریت زیرساختها، نقش مؤثری در توسعه صنعت گردشگری، ایجاد اشتغال و درآمدزایی پایدار در این منطقه ایفا کند.
در این میان، روستای «عزآباد» به عنوان یکی از کانونهای شاخص این پهنه تاریخی، نقشی محوری در روایتِ هویت رستاق ایفا میکند؛ جایی که «قلعه تاریخی عزآباد» به عنوان نمادی از پایداری و امنیت در معماری کویری، در کنار «مسجد تکمناره» که به عنوان نقطه ثقلِ معنوی و اجتماعی روستا شناخته میشود، ترکیبی منحصربهفرد از هویت تاریخی و معماری اصیل ایرانی را پیشروی گردشگران قرار داده است.
امروزه نگهداشت و احیای این آثار، فراتر از یک وظیفه فرهنگی و در واقع یک سرمایهگذاری برای آینده منطقه نیز به شمار میرود؛ بازسازی بناهای خشتی، معرفی مسیرهای گردشگری روستایی و تلفیق جذابیتهای طبیعی با جاذبههای تاریخی میتواند به توسعه گردشگری پایدار در استان یزد کمک کند و برای نسلهای آینده، سندی زنده از هویت و دانش بومی این سرزمین به یادگار بگذارد.
یکی از موسسات فرهنگی و اجتماعی منطقه از سال ۱۳۹۸ با همافزایی خیرین، گروههای مردمی و بهرهگیری از توانمندیهایشان، ضمن آن که اقداماتی مانند فراهم کردن محیطی برای انجام ویزیت رایگان پزشکی اهالی منطقه و ساخت خانه سلامت با مشارکت خیرین را انجام داده، نسبت به احیا، مرمت و بازسازی آثار تاریخی این روستا نیز اهتمام ورزیده است؛ الگویی که میتواند در سایر مناطق برای مرمت و احیای مواریث تاریخی مورد توجه قرار گیرد.
محمدصادق قانع عزآبادی رئیس هیات مدیره این موسسه فرهنگی در گفتوگو با ایسنا ضمن تاکید بر لزوم حفظ و نگهداری از آثار تاریخی و انتقال آنها به نسلهای آینده، اظهار کرد: باتوجه به این که هر اثر تاریخی، یک الماس ارزشمند برای هویت این مرزوبوم محسوب میشود؛ اهتمام داریم که با احیا و مرمت قلعه تاریخی رستاق، بستری برای جذب گردشگر و ایجاد درآمد برای رونق و توسعه منطقه فراهم شود.
وی ضمن اشاره به پاکسازی فصلی آبانبارهای قدیمی منطقه توسط نیروهای داوطلب، از مرمت مسجد تکمناره عزآباد با قدمت ۸۰۰ ساله به عنوان یکی از شاخصترین این اقدامات نام برد و در این باره افزود: این مسجد پس از حدود ۲۰۰ سال محصور بودن در عمق ۱۳ متر ریگزارها، با همت نیروهای جهادی و خیرین در سال گذشته همزمان با شهادت حضرت زهرا(س) بازگشایی شد.
وی با اشاره به این که ترمیم این بنا با مشارکت ۳ هزار نفر-ساعت کار داوطلبانه و کمک ۵۰۰ میلیون تومانی خیرین آغاز شد، ادامه داد: در حین اجرای مرمت این بنا، نماینده مردم یزد در مجلس شورای اسلامی نیز از آن بازدید کرد و با اختصاص بودجه توسط بنیاد مسکن، مسیر پیمایش و رسیدن به این مسجد که ۱۰ متر پایینتر از سطح جاده است، نیز هموار شد.
قانع در ادامه به رویکرد علمی و عملیاتی این مؤسسه در حفظ ابنیه تاریخی اشاره و خاطرنشان کرد: در راستای این رویکرد، به طور متوسط هر ساله بین ۸ تا ۹ اردوی مرمتی با حضور اساتید و نیروهای متخصص برگزار میشود.
وی برگزاری رویدادی با مشارکت ۱۵۰ دانشجوی مقاطع ارشد و دکترا از سراسر کشور به مدت دو هفته در سال گذشته را از جمله این اقدامات برشمرد و تصریح کرد: پیوند دادن دانش دانشگاهی و مهارتهای بومی، از اهداف این مجموعه است به طوری که در خلال این رویداد، اقدام به نقشهبرداری سهبعدی «قلعه عزآباد» برای مرمت و احیای آن شد.
این فعال فرهنگی با اشاره به موضوع مرمت قلعه عزآباد که از آثار به جا مانده از سال ۵۸۰ هجری شمسی است، ابراز کرد: این قلعه با مساحتی بالغ بر ۱۰ هزار مترمربع، داشتن حدود ۳۰۰ اتاق مجزا و برخورداری از آبانبار و انبار غلات، از معماری ویژهای بهرهمند است.
به گفته وی، این قلعه که به نظر میرسد هیچگاه از سوی متجاوزان فتح نشده، طی ادوار مختلف تاریخی مورد بازسازی قرار گرفته که در همین رابطه نیز آثاری از معماری دورههای تیموری و اتابکان در آن دیده شده است.
قانع با بیان این که برای مرمت قلعه عزآباد تفاهمنامهای با اداره کل میراث فرهنگی استان منعقد و این نهاد فراهم کردن مصالح ساختمانی مورد نیاز را بر عهده گرفته است، گفت: در این راستا از ظرفیت و کمکهای خیرین نیز برای سایر هزینهها استفاده شده است.
وی با بیان این که تاکنون دو برج و یکی از دیوارههای ضلع غربی این قلعه مرمت شده است، اعلام کرد: طی پنج ماه نخست سال جاری، یک میلیارد تومان اعتبار از طریق مشارکتهای خیرین و همکاریهای میراث فرهنگی برای تامین مصالح مورد استفاده، جذب شده که نیمی از آن محقق و نیمی دیگر در مسیر دریافت است.
قانع در پایان با اشاره به پیشنهادهای مطرح شده برای واگذاری مدیریت بنا به بخش خصوصی، تأکید کرد: برخلاف نظر بخش خصوصی که به دنبال اختیارات طولانیمدت است، بازگشت درآمدهای حاصل از گردشگری به خود منطقه را مورد اهتمام داریم چرا که معتقدیم با بهرهبرداری اصولی از پتانسیلهای موجود و جذب گردشگر، میتوان به جای کشاورزی پرهزینه، اشتغال پایدارتری را برای اهالی ایجاد کرد.
انتهای پیام
