با اینکه یک ماه از فصل بهار گذشته، اما هنوز هم هستند زنها و مردهایی که از دل کوهستانهای سربهفلککشیده کردستان مشغول جمعآوری گیاهان مرتعیاند؛ گیاهانی که نامهایشان برای مردم این شهر نه فقط یک خوراک که بخشی از خاطره و زندگی است.
مردانی کە بامدادان، پیش از طلوع کامل آفتاب، بار خود را میبندند و خود را به بازار سنندج میرسانند تا دسترنجشان را به فروش برسانند.
کنگر، ریواس، پونە، قازیاخە، پیازچه کوهی و دهها نام آشنا و ناآشنا که روی چارپایهها و سینیهای فلزی و کیسههای کنفی ردیف شدهاند و کنار هرکدام فروشندهای ایستادە است، بعضی از آنها سالهاست در بازار سنندج بساط میکنند.
در بازار سنندج صدای پیدرپی مردانی میآید که مکرر میگویند: "بیایید سبزی بهاری بخرید! ریواس! پیچک! پونە" این صدا درهم میپیچد با بوق ماشینها و همهمه خریدارانی که با دقت، دستههای سبزی را زیر و رو میکنند.
به سمت منبع صدا که میروم به بساط مرد میانسالی میرسم که روی یک گونی سفید ایستاده، سینیهای پر از ریواس را جلوتر کشیده و بلند صدا میزند؛ خودش را کاک صالح معرفی میکند. اهل یکی از روستاهای توابع سنندج است، مردی با دستانی پینهبسته که ناخنهایش هنوز رد خاک را در خود دارد.
میگوید: هرسالە در فصل بهار از همان ابتدای شروع فصل بهار تا اواسط اردیبهشت کار ما جمعآوری گیاهان مرتعی و آوردن آنها بە بازار و بساط کردن آن است.
مکثی میکند و ادامه میدهد: هرروز تنهایی راه میافتم طرف شهر و تا برسم به سنندج هوا تازه دارد روشن میشود و اینجا در میدان بساطم را پهن میکنم، بعضی روزها زود میفروشم و برمیگردم روستا، بعضی روزها هم تا ظهر و عصر اینجا هستم.
در میان میوەفروشها و سبزی فروشها بە راە میافتم، از یکی از فروشندەها میپرسم کە بیشتر چە نوع سبزیهایی را برای فروش بە بازار می آورد، میگوید: هرچیزی کە رزق بهار باشد! کنگر که اصل کاریه اما هرچی از فروردین ماە بگذرد بە اصطلاح گیاهانی مثل کنگر رو بە پیری میروند و دیگر قابل مصرف نیستند، اما در کل از اول بهار تا اواسط اردیبهشت ماە هرآنچە کە بهار رزق دادە باشد، جمعآوری و برای فروش بە بازار میآوریم.
میپرسم کار جمع کردن سبزی سخت نیست؟ میگوید: خیلی سختە، اما خب برای امرار معاش مجبوریم!
ادامە میدهد: باید صبح زود قبل از آفتاب بزنیم بیرون، باید توی درهها و کوەها دنبال سبزیهای مرتعی باشیم، گاهی اوقات باید ساعتها دنبال سبزی مورد نظر بگردیم، اما خب عادت کردهایم و با همین سبزیهاست کە در فصل بهار چرخ زندگیمان میچرخد.
آقا پرویز هم کە علاوە بر فروش میوە، سبزیهای مرتعی و کوهی هم در بساطش پیدا میشود، میگوید: چیدن و جمعآوری گیاهان مرتعی کە میبینید، کار خود ما نیست، ما این سبزیها را از روستاییانی که کارشان همین است، خریداری میکنیم.
ادامە میدهد: شکر خدا، سبزیهای کوهی و مرتعی بە دلیل اینکە بدون هیچ کود و سم شیمیایی و از باران و چشمە کوەها تغذیە میکند طرفداران زیادی در بین مردم کردستان دارند و در فصل بهار مردم از آنها بیشتر استفادە میکنند.
از خانمی هم کە از مغازە آقا پرویز مشغول خریدن ریواس و پیچک است میپرسم معمولا سبزیهای بهاری زیاد استفادە میکنید یا کم؟ چه تفاوتی با سبزیهای معمولی دارد؟ میگوید: پیچک را ما برای کلانە استفادە میکنیم کە طعم بهتری نسبت بە پیاز دارد و اغلب مردم هم طرفدار آن هستند.
ادامە میدهد: دلیل علاقم به سبزیهای بهاری این است کە اولا طعم بینظیری دارد و با فرارسیدن بهار و اوایل فروردین کە بازار گیاهان و سبزیهای بهاری حسابی داغ است، معمولا چند نوع سبزی میخرم و با هم خورد میکنم، بعد با پیاز و ادویە تفت میدم و همە را باهم مخلوط میکنم و تخممرغ هم میزنم واقعا طعم بینظیری پیدا میکند؛ دوم اینکە شیمیایی نیست و کاملا طبیعیە و برای سلامت خیلی مفیدە بە قول قدیمیها کە گفتەاند" سبزیهای بهاری حکیماند" یعنی خاصیت زیادی برای سلامت جسم و تن آدمی دارند.
میپرسم از چه سبزیهایی بیشتر خوشتان میآید؟ جواب میدهد: من و بچەها عاشق گیلاخە و کنگر و ریواس هستیم، ما از گیلاخە، کنگر و ریواس برای درست کردن خورشت استفادە میکنیم کە فوقالعادە خوشمزەست.
ادامە میدهد: همیشه این موقع از سال، فصل همین سبزیهاست، انگار بهار بدون این سبزیها کامل نیست و من هر وقت به بازار میآیم، حتماً سری بە فروشندە سبزیهای بهاری میزنم و از این سبزیهای تازه و پاک میخرم.
گیاهان بهاری را تازه مصرف کنید
این گیاهان علاوه بر طعم و عطر خاص، ارزش غذایی بالایی دارند و جایگزینی مناسب برای برخی مواد پروتئینی به شمار میروند، با این حال تازهخوری و رعایت اصول بهداشتی هنگام مصرف آنها اهمیت ویژهای دارد، چرا که نگهداری نادرست میتواند خواص آنها را کاهش دهد و سلامت مصرفکننده را به خطر بیندازد.
کارشناسان تغذیه توصیه میکنند که این گیاهان در فصل برداشت به صورت تازه مصرف شوند و در صورت نیاز به نگهداری طولانیتر، از روشهایی مانند تفت مختصر، بخارپز کردن، فریز کردن یا خشککردن اصولی استفاده شود تا بتوان از خواص غذایی آنها بهرهمند شد.
در همین رابطه، یک کارشناس تغذیه دانشگاه علوم پزشکی کردستان درباره نحوه مصرف و نگهداری این گیاهان گفت: توصیه میشود این محصولات به صورت تازهخوری و در فصل برداشت مصرف شوند.
کردستانی در گفتوگو با ایسنا اظهار کرد: در صورت شستوشوی کامل، گندزدایی و ضدعفونی مناسب، امکان نگهداری آنها تا یک هفته در یخچال وجود دارد.
وی افزود: در صورت نیاز به نگهداری طولانیتر، میتوان این گیاهان را پس از تفت مختصر یا بخارپز کردن، به مدت ۲ تا ۳ ماه در فریزر نگهداری کرد، همچنین خشککردن اصولی این گیاهان نیز از دیگر روشهای استفاده در بلندمدت است.
این کارشناس تغذیه در ادامه با هشدار درباره مصرف قارچهای خودرو گفت: هر ساله مواردی از مسمومیتهای شدید ناشی از مصرف قارچهای وحشی گزارش میشود که در برخی موارد به مرگ نیز منجر شده است، شناسایی صحیح این قارچها بسیار دشوار است و مصرف خودسرانه آنها به هیچ عنوان توصیه نمیشود، چرا که احتمال اشتباه گرفتن قارچهای سمی با انواع خوراکی وجود دارد.
وی تأکید کرد: شهروندان از مصرف قارچهای خودرو بدون اطمینان از سلامت آنها خودداری کنند تا از بروز مسمومیتهای خطرناک پیشگیری شود.
انتهای پیام
