سیمین دانشور
ایسنا -سیمین دانشور - نخستین رمان‌نویس زن حرفه‌ای ایران، مترجم و پژوهشگر - یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات داستانی معاصر است. او با شاهکار خود «سووشون» جایگاهی بی‌بدیل در تاریخ ادبیات فارسی یافت؛ رمانی که به چندین زبان ترجمه شده و از پرفروش‌ترین آثار ادبی ایران به شمار می‌رود. دانشور با بیش از نیم قرن نویسندگی، صدای زنان را در ادبیات ایران به شکلی تازه و مستقل ارائه کرد.
سیمین دانشور ۸ اردیبهشت ۱۳۰۰ در شیراز و در خانواده‌ای اهل فرهنگ و هنر به دنیا آمد. پدرش محمدعلی دانشور پزشک بود و مادرش قمرالسلطنه حکمت، شاعر و نقاش و مدیر هنرستان دخترانه شیراز بود. دانشور تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در مدرسه انگلیسی «مهرآیین» شیراز گذراند و در سال ۱۳۱۷ با کسب رتبه اول دیپلم گرفت. سپس به تهران آمد و در دانشگاه تهران در رشته ادبیات فارسی ثبت‌نام کرد و در سال ۱۳۲۸ با رساله «علم‌الجمال و جمال در ادبیات فارسی تا قرن هفتم» دکترا گرفت. استادان او فاطمه سیاح و بدیع‌الزمان فروزانفر بودند.
در سال ۱۳۲۷ نخستین مجموعه داستان خود را با نام «آتش خاموش» منتشر کرد؛ این کتاب نخستین مجموعه داستان منتشرشده توسط یک زن ایرانی بود. در همان سال با جلال آل‌احمد آشنا شد و در سال ۱۳۲۹ با او ازدواج کرد. او در سال ۱۳۳۱ با دریافت بورس به دانشگاه استنفورد آمریکا رفت و زیر نظر والاس استگنر داستان‌نویسی و زیر نظر فیل پریک نمایشنامه‌نویسی آموخت. در همین دوره دو داستان کوتاه او به انگلیسی در مجلات ادبی آمریکا منتشر شد. پس از بازگشت به ایران، در هنرستان هنرهای زیبا و دانشگاه تهران به تدریس تاریخ هنر و باستان‌شناسی پرداخت و تا سال ۱۳۵۸ که بازنشسته شد، ادامه داد. او از بنیان‌گذاران کانون نویسندگان ایران بود و در نخستین انتخابات این کانون در سال ۱۳۴۷ به عنوان رئیس انتخاب شد.
کارنامه ادبی سیمین دانشور شامل داستان کوتاه، رمان، ترجمه و نوشتار غیرداستانی است. مجموعه داستان‌های او عبارتند از «آتش خاموش» (۱۳۲۷)، «شهری چون بهشت» (۱۳۴۰) و «به کی سلام کنم؟» (۱۳۵۹). اما شاهکار بی‌چون‌وچرای او رمان «سووشون» است که در سال ۱۳۴۸ منتشر شد. عنوان «سووشون» برگرفته از آیین سوگواری سیاوش در شاهنامه است. داستان در شیراز و در دوران حکومت رضاشاه می‌گذرد و زندگی یوسف، مالک زمین‌دار، و همسرش زری را روایت می‌کند. یوسف زیر بار ظلم نمی‌رود و زری در پی حفظ آرامش خانواده است. از دیگر رمان‌های او می‌توان به «جزیره سرگردانی» (۱۳۷۲) و «ساربان سرگردان» (۱۳۸۰) اشاره کرد که دوگانه‌ای به هم‌پیوسته محسوب می‌شوند و از دیدگاه «هستی»، زنی تحصیل‌کرده، به روزگار انقلاب و جنگ می‌پردازند. دانشور در زمینه ترجمه نیز آثار مهمی ارائه کرده است؛ از جمله «باغ آلبالو» و «دشمنان» آنتوان چخوف، «سرباز شکلاتی» جورج برنارد شاو و «داغ ننگ» ناتانیل هاثورن. از آثار غیرداستانی او می‌توان به «غروب جلال» (خاطراتی درباره جلال آل‌احمد) اشاره کرد.
او در دانشگاه تهران عنوان «استاد تمام» گرفت و از نخستین زنان دانشگاهی ایران بود که به این جایگاه رسید. همچنین در سال ۱۳۸۲ جایزه ادبی «مهرگان ادب» را دریافت کرد. «سووشون» توسط ایران‌شناسان ایتالیایی ترجمه و در نمایشگاه کتاب میلان ایتالیا رونمایی شد. همچنین شورای شهر تهران در سال ۱۳۹۸ تصویب کرد که کوچه‌ای در محله دزاشیب به نام «سیمین دانشور» نام‌گذاری شود تا یاد این بانوی ادبیات ایران گرامی داشته شود.
سیمین دانشور در ۱۸ اسفند ۱۳۹۰ (۸ مارس ۲۰۱۲) در سن ۹۰ سالگی در خانه‌اش در تهران درگذشت. پیکر او در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.
